Một chương trình quà Tết doanh nghiệp chạy êm thường bắt đầu khi ngoài đường chưa ai nghĩ tới Tết: khoảng bốn đến năm tháng trước ngày mùng Một. Lý do nằm ở phía xưởng và phía giao hàng chứ không nằm ở phía công ty bạn. Càng gần Tết, xưởng in càng kín lịch, nguyên liệu hộp và vải càng khan, đơn vị giao hàng càng quá tải, và mọi sai sót đều tốn gấp đôi thời gian để sửa.
Bài này dành cho người được giao "lo quà Tết năm nay" ở phòng hành chính, nhân sự, marketing, hoặc chính chủ doanh nghiệp nhỏ. Nội dung đi theo bốn giai đoạn, kèm cách phân vai trong nhóm, bản kế hoạch một trang để trình duyệt và cách theo dõi tiến độ bằng bảng tính đơn giản. Các mốc thời gian đều là gợi ý; thời gian sản xuất thật tuỳ xưởng, tuỳ món và tuỳ số lượng.
Vì sao quà Tết phải khởi động sớm hơn mọi đợt quà khác trong năm
Quà tri ân khách hàng giữa năm hay quà hội nghị có thể dời ngày phát nếu xưởng trễ. Quà Tết thì không dời được: Tết đến đúng ngày, và một món quà tới tay đối tác sau khi họ đã nghỉ Tết gần như mất hết ý nghĩa. Hạn chót cứng là đặc điểm đầu tiên khiến mùa quà Tết khác hẳn các đợt khác.
Đặc điểm thứ hai là cả thị trường cùng chạy một lúc. Hàng nghìn doanh nghiệp cùng đặt hộp, cùng in logo, cùng thuê người đóng gói, cùng gọi đơn vị giao hàng trong vài tuần cuối năm âm lịch. Xưởng quen của bạn không từ chối, nhưng họ phải xếp hàng, và đơn đến sau thường nhận lịch sau, nguyên liệu còn lại, thợ đã mệt. Một đơn chốt từ sớm được chọn giấy, chọn màu, chọn ngày; một đơn chốt muộn chỉ còn chọn giữa "có hàng" và "không có hàng".
Đặc điểm thứ ba là số lượng lớn kéo theo nhiều người tham gia. Danh sách người nhận do kinh doanh, mua hàng, nhân sự, ban giám đốc cùng góp; mỗi bên có thói quen và hạn chót riêng. Nếu không có một người cầm trục và một lịch chung, việc gom danh sách có thể kéo dài tới mức xưởng không còn đủ thời gian sản xuất.
Vì vậy, kế hoạch quà Tết nên được coi như một dự án nhỏ có chủ dự án, có mốc, có ngân sách được duyệt, chứ không phải một việc vặt giao cho ai rảnh cuối năm. Bốn giai đoạn dưới đây là khung bạn có thể chép, rồi kéo giãn hay rút ngắn theo quy mô công ty mình.
Bốn giai đoạn của một mùa quà Tết và mốc gợi ý
Bảng dưới tính ngược từ ngày mùng Một Tết. Với công ty dưới vài trăm phần quà, có thể rút ngắn mỗi giai đoạn; với chương trình hàng nghìn phần quà nhiều chi nhánh, nên bắt đầu sớm hơn. Mọi mốc là ví dụ giả định, cần khớp lại với xưởng và đơn vị giao hàng bạn chọn.
| Giai đoạn | Thời điểm gợi ý | Việc chính | Đầu ra phải có |
|---|---|---|---|
| 1. Chốt chủ trương | Khoảng 18–20 tuần trước Tết | Xem lại hồ sơ năm trước, xin chủ trương: tặng ai, mấy tầng, khung ngân sách, có in logo hay không | Biên bản hoặc email duyệt chủ trương, tên người phụ trách |
| 2. Danh sách và chọn quà | Khoảng 14–17 tuần trước Tết | Gom danh sách người nhận, phân tầng, chọn bộ quà cho từng tầng, xin báo giá và hàng mẫu | Danh sách sơ bộ có số lượng từng tầng, bộ quà được duyệt |
| 3. Đặt hàng và sản xuất | Khoảng 8–13 tuần trước Tết | Ký đơn, duyệt mẫu in, theo dõi sản xuất, chốt số lượng cuối, đặt thiệp và hộp | Hợp đồng hoặc đơn đặt hàng, mẫu duyệt có chữ ký, số lượng chốt |
| 4. Đóng gói và giao phát | Khoảng 2–7 tuần trước Tết | Nhận hàng, nghiệm thu, đóng gói, gửi đi các địa chỉ, phát cho nhân viên, xử lý giao hỏng | Bảng theo dõi giao nhận, xác nhận đã nhận, danh sách tồn |
Một điểm hay bị quên: tuần cuối trước Tết gần như không dùng được cho việc gì mới. Nhiều doanh nghiệp đối tác đã nghỉ, đơn vị giao hàng ngừng nhận đơn mới hoặc chỉ nhận nội thành, nhân viên của chính công ty bạn cũng xin về quê sớm. Kế hoạch tốt coi tuần đó là vùng đệm để xử lý sự cố, không xếp việc chính vào đó.
Phân vai trong nhóm phụ trách quà Tết
Chủ chương trình. Một người duy nhất cầm lịch, cầm ngân sách, là đầu mối với xưởng và với ban giám đốc. Ở công ty nhỏ, đó thường là trưởng hành chính hoặc chính chủ doanh nghiệp. Điều quan trọng là mọi bên khác biết rõ phải gửi gì cho ai, thay vì mỗi phòng tự gọi xưởng.
Đầu mối danh sách ở từng bộ phận. Kinh doanh giữ danh sách khách hàng, mua hàng giữ danh sách nhà cung cấp, nhân sự giữ danh sách nhân viên và cộng tác viên. Mỗi bên cử một người chịu trách nhiệm về độ đúng của tên, địa chỉ và tầng quà trong phần của mình, và có hạn chót nộp cụ thể.
Người duyệt. Ghi rõ ai duyệt chủ trương, ai duyệt bộ quà, ai duyệt mẫu in, ai ký đơn. Nhiều chương trình trễ không phải vì xưởng chậm mà vì mẫu in nằm trong hộp thư của một lãnh đạo đang đi công tác suốt hai tuần.
Kế toán. Tham gia từ giai đoạn chọn quà, không phải lúc đã nhận hàng. Kế toán cho biết cần loại chứng từ nào, tạm ứng ra sao, quà cho nhân viên và quà cho khách hạch toán khác nhau thế nào ở mức nguyên tắc. Chi tiết thuế thì hỏi chính kế toán hoặc cơ quan thuế, vì quy định thay đổi theo thời gian.
Nhóm đóng gói và giao phát. Có thể là nhân viên văn phòng chia ca, có thể thuê ngoài. Cần biết sớm để giữ người và giữ chỗ: kho tạm, phòng họp trống, xe chở hàng giữa các chi nhánh.
Bản kế hoạch một trang để trình lãnh đạo duyệt
Lãnh đạo hiếm khi đọc kế hoạch dài nhiều trang vào cuối năm. Một trang gồm bảy mục dưới đây thường đủ để được duyệt nhanh và đủ để sau này đối chiếu khi có tranh cãi.
- Mục tiêu của đợt quà năm nay: tri ân khách hàng, giữ quan hệ nhà cung cấp, động viên nhân viên, hay cả ba; nếu chỉ chọn được một ưu tiên thì ghi rõ ưu tiên đó.
- Số tầng và số người nhận ước tính mỗi tầng: lấy từ năm trước, cộng trừ theo biến động khách hàng và nhân sự.
- Khung ngân sách: tổng và theo tầng, ghi rõ đã gồm in, hộp, thiệp, giao hàng hay chưa. Chi phí ẩn của khâu đóng gói và giao thường làm vỡ ngân sách nhiều hơn bản thân món quà.
- Nguyên tắc chọn quà: ví dụ ưu tiên đồ dùng được lâu, logo kín đáo, tránh món dễ hỏng khi gửi xa.
- Lịch bốn giai đoạn: chép bảng ở trên, điền ngày cụ thể theo lịch năm nay.
- Phân vai: tên người phụ trách từng việc và người duyệt từng khâu.
- Rủi ro chính và phương án dự phòng: xưởng trễ, thiếu số lượng, giao hỏng, đối tác nghỉ sớm; mỗi rủi ro một câu xử lý.
Nếu công ty có quy tắc nội bộ về tặng quà, hoặc có người nhận là cán bộ, công chức, người có chức vụ, kế hoạch nên ghi một dòng rằng chương trình tuân thủ pháp luật về phòng, chống tham nhũng và quy định của nơi nhận. Một dòng là đủ, nhưng không nên bỏ.
Quyết định nên chốt sớm và phần có thể để mở
Không phải mọi thứ đều phải chốt ở giai đoạn một. Bí quyết là chốt sớm những gì ảnh hưởng tới lịch xưởng, để mở những gì sửa được về sau mà không tốn kém.
- Chốt sớm: có in logo lên quà hay không, vì in logo kéo theo duyệt file, duyệt mẫu, thời gian sản xuất dài hơn.
- Chốt sớm: loại hộp và kích thước hộp, vì hộp in riêng thường là khâu chậm nhất trong cả chuỗi.
- Chốt sớm: số tầng quà và món chủ đạo của từng tầng, để xưởng giữ nguyên liệu.
- Chốt sớm: có giao tận nơi hay phát tại văn phòng, vì hai cách cần lực lượng và thời gian rất khác nhau.
- Có thể để mở: số lượng chính xác từng tầng, chỉ cần một khoảng ước tính và một ngày chốt cuối đã thoả thuận với xưởng.
- Có thể để mở: lời chúc trên thiệp, vì thiệp in nhanh hơn hộp và có thể viết tay bổ sung.
- Có thể để mở: danh sách địa chỉ chi tiết của từng người nhận, miễn là biết trước số lượng theo khu vực để tính phương án giao.
Một cách làm hữu ích là ghi bên cạnh mỗi quyết định ngày muộn nhất có thể thay đổi mà không phát sinh chi phí. Khi ai đó đề nghị đổi màu hộp sau ngày đó, bạn có sẵn câu trả lời rõ ràng: được, nhưng tốn thêm thời gian và tiền, xin anh chị quyết.
Theo dõi tiến độ hằng tuần bằng một bảng tính chung
Không cần phần mềm quản lý dự án riêng cho quà Tết. Một bảng tính dùng chung với các cột: việc, người làm, hạn, trạng thái, ghi chú vướng mắc là đủ cho hầu hết công ty. Điều quan trọng không phải công cụ mà là nhịp: mỗi tuần một lần, cùng một giờ, chủ chương trình rà bảng và gửi một tin ngắn cho cả nhóm, nêu ba điều đã xong, ba điều sắp tới hạn, và việc nào đang kẹt chờ ai.
Nên tách bảng tiến độ khỏi bảng danh sách người nhận. Danh sách người nhận chứa tên, địa chỉ, số điện thoại của khách hàng, là dữ liệu cá nhân cần giới hạn người xem; bảng tiến độ thì cả nhóm và xưởng đều có thể được xem một phần. Gộp hai thứ vào một tệp là cách nhanh nhất để dữ liệu khách hàng đi tới những người không cần biết.
Ở giai đoạn sản xuất, hãy xin xưởng một mốc báo cáo cố định, ví dụ thứ Hai hằng tuần gửi ảnh hàng đang làm và số lượng đã xong. Ảnh thật quan trọng hơn lời hứa "đang chạy, anh chị yên tâm". Nếu hai tuần liền số lượng xong không tăng, đó là tín hiệu để gọi điện hỏi thẳng, chứ chưa phải lúc chờ thêm.
Cuối mỗi giai đoạn, chủ chương trình chụp lại trạng thái bảng và lưu vào một thư mục chung của chương trình năm nay. Những bản chụp này về sau là nguyên liệu quý nhất cho buổi rút kinh nghiệm: nhìn vào đó biết chính xác việc nào trễ từ tuần nào, chứ không phải dựa vào trí nhớ của ai.
Khi kế hoạch bị trễ: thứ tự những gì nên hy sinh
Giữ ngày giao cho người nhận quan trọng nhất. Nếu không kịp cho tất cả, hãy chia đợt: tầng khách hàng chiến lược và đối tác ở xa đi trước, quà nhân viên phát tại văn phòng có thể đi sau vài ngày. Trễ với người ngoài khó sửa hơn nhiều so với trễ trong nội bộ.
Đơn giản hoá phần trang trí trước khi đổi món chính. Bỏ lớp giấy lót in riêng, chuyển thiệp in màu sang thiệp đơn sắc, giữ hộp trơn có tem dán thay vì hộp in toàn bộ. Người nhận để ý món quà và lời chúc nhiều hơn lớp trang trí.
Đổi kỹ thuật in sang cách nhanh hơn. Một số kỹ thuật cần làm khuôn, làm bản, nên mất thêm thời gian; cách khác có thể nhanh hơn với số lượng vừa phải. Hỏi xưởng phương án nhanh nhất mà vẫn đạt chất lượng chấp nhận được, rồi để người duyệt quyết.
Không cắt khâu kiểm hàng. Khi gấp, mọi người có xu hướng bỏ bước nghiệm thu để đóng gói luôn. Đó là lựa chọn tệ nhất, vì một lô in sai màu hay lệch logo đã gửi đi thì không thu hồi được. Kiểm ngẫu nhiên vài chục phần vẫn hơn không kiểm.
Báo sớm cho lãnh đạo bằng con số. Nói "có thể trễ" thì không ai hành động; nói "còn thiếu ba trăm hộp, xưởng hẹn giao ngày X, nếu trễ thêm sẽ phải chia hai đợt" thì người duyệt có cơ sở chọn phương án.
Câu hỏi thường gặp
Công ty nhỏ chỉ tặng khoảng vài chục phần quà Tết thì có cần làm kế hoạch theo bốn giai đoạn không?
Vẫn nên đi đủ bốn bước nhưng rút gọn mỗi bước. Với vài chục phần quà, bạn có thể gộp chốt chủ trương và chọn quà vào cùng một buổi, nhưng vẫn cần một danh sách người nhận rõ ràng, một ngày chốt số lượng và một khoảng dự phòng trước Tết cho việc giao hàng.
Nên bắt đầu chuẩn bị quà Tết doanh nghiệp từ tháng mấy?
Không có mốc chung cho mọi công ty, vì Tết âm lịch rơi vào những ngày khác nhau mỗi năm. Cách an toàn là tính ngược từ ngày mùng Một, khởi động khoảng bốn đến năm tháng trước nếu có in logo và hộp in riêng, và hỏi xưởng quen xem lịch nhận đơn của họ năm nay kín từ khi nào.
Ai nên là người chủ trì chương trình quà Tết?
Người có thẩm quyền liên hệ nhiều phòng ban và có thời gian theo đến cuối, thường là trưởng hành chính, nhân sự hoặc marketing. Điều quan trọng là chỉ một người cầm trục, các phòng khác nộp danh sách và ý kiến cho người đó thay vì tự làm việc với xưởng.
Ngân sách quà Tết nên tính những khoản nào ngoài món quà?
Ngoài giá món quà, cần tính in logo, hộp và lớp lót, thiệp, công đóng gói, giao hàng, hàng dự phòng và chi phí xử lý sự cố. Các khoản này cộng lại có thể chiếm phần đáng kể tổng chi, nên khung ngân sách trình duyệt phải ghi rõ đã gồm hay chưa gồm từng khoản.
Nếu xưởng báo trễ sát Tết thì xử lý thế nào?
Chia đợt giao theo mức ưu tiên người nhận, đơn giản hoá phần trang trí, hỏi xưởng phương án in nhanh hơn, nhưng giữ khâu kiểm hàng. Báo ngay cho người duyệt bằng con số cụ thể về số lượng thiếu và ngày giao mới để họ chọn phương án.
Có nên dùng lại kế hoạch của năm trước không?
Nên dùng làm nền nhưng phải sửa theo lịch năm nay, vì ngày Tết dương lịch khác nhau, danh sách khách hàng thay đổi và giá thị trường biến động. Phần đáng giữ nhất của năm trước là ghi chép về những khâu đã trễ và lý do trễ.