Một khảo sát người nhận quà tốt chỉ cần năm đến bảy câu, hỏi đúng thời điểm, không dẫn dắt, và có ít nhất một câu mở để người nhận nói điều bạn không nghĩ tới. Mục tiêu không phải nghe lời khen mà biết món quà có được dùng không, chỗ nào trong khâu giao nhận chưa ổn, và năm sau người nhận muốn gì.
Bài này đưa ra bộ câu hỏi mẫu cho hai nhóm người nhận khác nhau là khách hàng và nhân viên, cách chọn thời điểm hỏi, cách làm ẩn danh khi cần, những kiểu câu hỏi nên tránh, và cách đọc kết quả khi số người trả lời không nhiều. Câu hỏi trong bài là gợi ý để bạn sửa theo chương trình của mình.
Khảo sát quà khác khảo sát sản phẩm ở đâu
Khảo sát sản phẩm hỏi người mua, những người có quyền chê và có lý do để chê vì họ đã trả tiền. Khảo sát quà hỏi người nhận, những người được tặng miễn phí và thường thấy ngại khi nói món quà không hợp. Vì vậy câu trả lời có xu hướng lịch sự, điểm hài lòng cao, nhận xét chung chung. Thiết kế khảo sát phải tính tới sự ngại ngùng đó.
Cách giảm ngại hiệu quả nhất là hỏi về hành vi thay vì cảm nhận. "Bạn có thích món quà không?" gần như ai cũng trả lời có. "Trong tháng vừa rồi, bạn dùng món quà bao nhiêu lần?" khó trả lời cho đẹp hơn. Câu hỏi hành vi cho dữ liệu sát thực tế hơn.
Thứ hai là cho phép từ chối khéo: thêm những lựa chọn trung tính như "Chưa có dịp dùng", "Đã tặng lại cho người cần hơn". Khi có những lựa chọn như vậy, người nhận dễ nói thật hơn là phải chọn giữa "dùng thường xuyên" và "không dùng".
Thứ ba là người hỏi. Câu hỏi do chính người đã chọn quà gửi đi dễ khiến người nhận nể. Nếu có thể, để một bộ phận khác hoặc một biểu mẫu chung của công ty đứng tên khảo sát, và nói rõ mục đích là để chọn quà năm sau cho hợp hơn.
Thời điểm hỏi và nội dung phù hợp
Không phải lúc nào cũng hỏi được mọi thứ. Mỗi thời điểm hợp với một nhóm câu hỏi.
| Thời điểm | Hỏi được gì | Không nên hỏi |
|---|---|---|
| Ngay khi nhận, trong một hai tuần | Quà tới có nguyên vẹn, đúng hạn không; ấn tượng đầu về hộp, thiệp | Có dùng thường xuyên không, vì còn quá sớm |
| Sau ba đến sáu tháng | Có còn dùng không, dùng vào việc gì, độ bền | Chi tiết giao nhận, vì người nhận đã quên |
| Trước mùa quà năm sau | Muốn nhận loại quà gì, đã có món gì rồi | Đánh giá chi tiết món quà cũ |
| Trong khảo sát gắn bó nội bộ định kỳ | Một hai câu về chương trình phúc lợi, quà tặng | Cả bộ câu dài về quà, làm loãng khảo sát chính |
Với phần lớn chương trình, một lần hỏi sau ba tháng là điểm cân bằng tốt: người nhận vẫn nhớ chuyện nhận quà, và đã đủ thời gian để biết món quà có chỗ trong đời sống của họ không.
Tránh hỏi vào tuần cao điểm của người nhận, như cuối quý với khách hàng doanh nghiệp hay mùa chốt sổ với bộ phận kế toán. Một khảo sát đến đúng lúc người ta đang bận gần như chắc chắn bị bỏ qua.
Bộ câu hỏi mẫu cho khách hàng và đối tác
Năm đến bảy câu, mất dưới ba phút. Có thể gửi qua biểu mẫu hoặc để nhân viên phụ trách hỏi khi gọi điện thăm hỏi.
- Món quà đến tay anh chị trong tình trạng thế nào? (Nguyên vẹn / Hộp móp nhẹ / Hỏng, thiếu)
- Món quà tới vào thời điểm nào so với dịp tặng? (Kịp lúc / Hơi muộn / Rất muộn)
- Trong ba tháng qua, anh chị dùng món quà khoảng bao nhiêu lần? (Gần như hằng ngày / Vài lần mỗi tháng / Một hai lần / Chưa có dịp dùng / Đã tặng lại người khác)
- Ở văn phòng hoặc nhà anh chị, món quà đang ở đâu? (câu mở, tuỳ chọn trả lời)
- Nếu năm sau nhận quà từ công ty, anh chị thấy loại nào hữu ích hơn? (danh sách vài nhóm quà, cho chọn nhiều)
- Có món nào anh chị đã có quá nhiều, không cần thêm? (câu mở)
- Anh chị muốn góp ý thêm điều gì về món quà hay cách gửi? (câu mở)
Với khách hàng lớn, nên để nhân viên phụ trách hỏi bằng lời trong một cuộc gọi tự nhiên thay vì gửi biểu mẫu; câu trả lời thường cởi mở hơn, và cuộc gọi tự nó là một phần chăm sóc quan hệ.
Nếu hỏi bằng lời, nhân viên phụ trách nên ghi lại ngay sau cuộc gọi theo đúng các mục trong bộ câu, để kết quả gộp được với các khách hàng trả lời qua biểu mẫu.
Bộ câu hỏi mẫu cho nhân viên
Với nhân viên, khảo sát nên ẩn danh để người trả lời thoải mái. Một bộ mẫu:
- Bạn làm ở khối nào? (Văn phòng / Sản xuất / Kinh doanh thị trường / Khác) — chỉ hỏi ở mức nhóm đủ lớn để không lộ danh tính.
- Bạn nhận được quà đúng dịp không? (Đúng dịp / Muộn / Chưa nhận được)
- Bạn dùng món quà thế nào? (Thường xuyên / Thỉnh thoảng / Chưa dùng / Đã cho người khác)
- Món quà có hợp với công việc hoặc sinh hoạt của bạn không? (Rất hợp / Tạm được / Không hợp) và vì sao? (câu mở)
- Nếu được chọn, bạn muốn quà năm sau thuộc nhóm nào? (danh sách, cho chọn nhiều, có lựa chọn quyên góp thay quà)
- Một điều bạn muốn công ty thay đổi trong cách tặng quà? (câu mở)
Câu hỏi về khối làm việc giúp tách kết quả theo nhóm, nhưng chỉ nên hỏi khi mỗi nhóm có đủ đông. Ở chi nhánh chỉ vài người, hỏi kiểu này thực tế làm mất tính ẩn danh, và người trả lời biết điều đó.
Gửi khảo sát thế nào để người nhận chịu trả lời
Phần lớn khảo sát quà thất bại không phải vì câu hỏi dở mà vì không ai trả lời. Thư mời khảo sát nên ngắn: một câu cảm ơn, một câu nói mục đích, một câu nói thời gian cần để trả lời, và đường vào biểu mẫu. Viết theo giọng của người hoặc bộ phận mà người nhận quen, không theo giọng thông báo hệ thống.
Kênh gửi quan trọng không kém. Với nhân viên, kênh nội bộ quen thuộc như nhóm chat công ty hay buổi họp đầu tuần, kèm vài phút để làm ngay tại chỗ, thường cho tỷ lệ trả lời cao hơn email. Với công nhân không ngồi máy tính, phiếu giấy ngắn phát trong giờ nghỉ hoặc một mã quét trên điện thoại dán ở căng tin là cách thực tế. Với khách hàng, nhân viên phụ trách tài khoản là kênh tốt nhất.
Biểu mẫu nên làm được trên điện thoại, không bắt đăng nhập, không bắt điền thông tin không cần. Ví dụ giả định: một công ty ở Thái Nguyên đổi từ email dài kèm tệp đính kèm sang biểu mẫu ba phút gửi qua nhóm chat chi nhánh, và số người trả lời tăng rõ rệt trong cùng một nhóm nhân viên. Thay đổi không nằm ở câu hỏi mà ở chỗ người nhận chỉ cần vài chạm là xong.
Kiểu câu hỏi nên tránh
Câu dẫn dắt. "Bạn thấy món quà cao cấp năm nay thế nào?" đã gài sẵn chữ cao cấp. Viết trung tính: "Bạn đánh giá chất lượng món quà thế nào?"
Câu kép. "Món quà có đẹp và hữu ích không?" gộp hai ý; người thấy đẹp mà không hữu ích không biết chọn gì. Tách thành hai câu, hoặc chỉ giữ ý quan trọng hơn là hữu ích.
Thang điểm quá dài. Thang mười điểm cho một câu về quà làm người trả lời phân vân vô ích. Ba đến năm mức có nhãn chữ rõ ràng là đủ.
Câu bắt người nhận chê đích danh. "Món nào bạn không thích nhất?" khiến nhiều người bỏ qua. Hỏi gián tiếp: "Có món nào bạn đã có đủ rồi?"
Câu hỏi thông tin không cần. Mỗi câu thừa làm giảm số người trả lời hết khảo sát. Với từng câu, tự hỏi: kết quả câu này sẽ thay đổi quyết định nào năm sau? Không có câu trả lời thì bỏ.
Câu hỏi về giá trị món quà. "Bạn nghĩ món quà này đáng bao nhiêu tiền?" làm người nhận khó xử và biến món quà thành chuyện tiền bạc. Nếu muốn biết cảm nhận về chất lượng, hỏi về độ bền và cách dùng thay vì về giá.
Đọc kết quả khi số người trả lời ít
Khảo sát quà thường có tỷ lệ trả lời không cao, nhất là với khách hàng. Đừng vì thế mà bỏ kết quả, nhưng cũng đừng kết luận mạnh. Với vài chục câu trả lời, hãy đọc như những câu chuyện hơn là như thống kê: có bao nhiêu người nói cùng một điều, những nhận xét mở lặp lại ý gì.
Nhớ rằng người trả lời thường là người có thiện cảm hơn với công ty. Nếu tám trên mười người trả lời nói còn dùng quà, tỷ lệ thực trong toàn bộ người nhận có thể thấp hơn. Ghi rõ số người trả lời trên tổng số người nhận khi báo cáo, để người đọc tự đánh giá độ tin cậy.
Câu mở thường là phần giá trị nhất. Đọc hết, nhóm theo chủ đề: chất lượng, giao nhận, phù hợp, đề xuất. Nếu nhờ công cụ AI gom nhóm nhận xét, xoá tên, số liên lạc, tên công ty khách hàng trước khi dán vào, và tự đọc lại kết quả gom nhóm vì AI có thể xếp sai hoặc bỏ sót ý quan trọng.
Cuối cùng, cho người trả lời biết kết quả đã được dùng. Một dòng trong thư chúc năm mới kiểu "năm nay công ty đổi sang món A theo góp ý của nhiều anh chị" làm lần khảo sát sau dễ được trả lời hơn.
Câu hỏi thường gặp
Khảo sát quà tặng có nên ẩn danh không?
Với nhân viên, nên ẩn danh để câu trả lời thật hơn. Với khách hàng, thường không cần ẩn danh vì bạn muốn biết khách nào gặp vấn đề giao nhận để xử lý, nhưng nên nói rõ câu trả lời chỉ dùng để cải thiện chương trình quà.
Bao nhiêu câu hỏi là vừa?
Năm đến bảy câu, làm xong dưới ba phút là vừa. Mỗi câu thêm vào làm giảm số người trả lời hết. Nếu có nhiều điều muốn hỏi, chia thành hai lần hỏi ở hai thời điểm khác nhau thay vì gộp một bảng dài.
Có nên tặng quà cho người trả lời khảo sát quà không?
Thường không cần, và có thể gây cảm giác kỳ lạ. Người nhận quà đã được tặng; một lời cảm ơn và việc cho họ thấy góp ý được dùng là đủ. Nếu muốn khuyến khích, có thể gắn với lựa chọn quà năm sau.
Tỷ lệ trả lời thấp thì có nên nhắc nhiều lần không?
Nhắc một lần là đủ. Nhắc nhiều lần với khách hàng dễ thành làm phiền và làm hỏng chính thiện cảm mà món quà vừa tạo ra. Thay vào đó, nhờ nhân viên phụ trách hỏi trực tiếp một số khách quan trọng.
Kết quả khảo sát nên chia sẻ với ai?
Kết quả tổng hợp nên gửi cho người duyệt ngân sách quà, bộ phận phụ trách khách hàng và nhân sự. Câu trả lời chi tiết có thông tin cá nhân chỉ giữ ở người phụ trách chương trình, theo quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện hành.
Có thể dùng chung bảng hỏi cho khách hàng và nhân viên không?
Không nên. Hai nhóm có quan hệ khác nhau với công ty, mức độ thoải mái khác nhau và nhu cầu khác nhau. Dùng chung khiến câu hỏi hoặc quá chung chung, hoặc có câu không hợp với một nhóm. Tách hai bộ ngắn sẽ cho kết quả rõ hơn.