Phần lớn công ty không có kho riêng cho quà tặng: hàng trăm thùng bình, sổ, hộp, thiệp từ nhiều xưởng đổ về phòng họp hoặc hành lang, và ráp bộ quà trở thành việc của cả phòng hành chính trong mấy buổi tối. Đây là lúc dễ thất thoát, dễ ráp nhầm bộ, dễ làm hỏng hộp, và cũng là lúc không ai còn sức kiểm lại.
Bài này giúp bạn biến một căn phòng bất kỳ thành kho tạm có trật tự: chọn chỗ, nhận hàng vào, xếp theo món, ráp bộ quà theo dây chuyền, đếm chéo, và xuất kho có sổ. Phần nghiệm thu chất lượng hàng từ xưởng có bài riêng ở danh mục đặt hàng và duyệt mẫu; bài này bắt đầu từ lúc hàng đã được chấp nhận và cần biến thành những bộ quà hoàn chỉnh.
Chọn chỗ làm kho tạm
Kho tạm không cần rộng, nhưng phải đáp ứng vài điều kiện cơ bản. Kiểm những điểm này trước khi gọi xe chở hàng về:
- Khoá được. Phòng họp mở cửa cả ngày, ai cũng đi qua được, không phải là kho. Cần một phòng có khoá, ít nhất là trong giờ không có người làm.
- Khô và thoáng. Tránh tầng hầm ẩm, phòng sát nhà vệ sinh, chỗ có nước nhỏ giọt từ điều hoà. Hộp giấy và thiệp rất nhạy với ẩm, nhất là mùa nồm ở miền Bắc.
- Gần lối vận chuyển. Tính đường đi từ xe tải tới phòng: thang máy hàng, cửa đủ rộng cho xe đẩy, giờ toà nhà cho phép vận chuyển.
- Đủ mặt bằng cho hai khu. Một khu chứa hàng nguyên thùng, một khu bàn ráp bộ quà. Nếu ráp ngay trên đống thùng, mọi thứ sẽ lẫn.
- Có ánh sáng tốt. Người ráp cần thấy rõ vết trầy, lỗi in, màu lệch trên từng món.
- Không chung với hàng hoá kinh doanh. Quà tặng xếp chung kho hàng bán dễ bị xuất nhầm, nhất là khi quà là sản phẩm của chính công ty.
Nếu văn phòng thật sự không đủ chỗ, cân nhắc nhờ xưởng hoặc đơn vị cung cấp ráp bộ và giao thẳng tới người nhận. Việc này tốn thêm chi phí dịch vụ nhưng giải phóng cả phòng hành chính trong mùa cao điểm; hỏi rõ họ có quy trình kiểm đếm và ảnh chụp từng lô không.
Nhận hàng vào kho tạm
Mỗi món trong bộ quà thường đến từ một xưởng khác nhau, vào những ngày khác nhau. Nhận hàng có quy trình giúp bạn biết chính xác trong phòng đang có gì:
- Mỗi lô về, đếm số thùng so với phiếu giao, ký nhận số thùng chứ chưa ký số món.
- Mở ngẫu nhiên vài thùng đếm số món trong thùng, nhân lên ước số tổng; nếu chênh lệch, đếm toàn bộ lô đó.
- Dán lên mỗi thùng một tờ ghi tên món, số lượng, ngày về. Dùng một màu giấy riêng cho mỗi món để nhìn từ xa đã phân biệt.
- Ghi vào sổ kho một dòng nhập: ngày, món, số lượng, xưởng, người nhận.
- Xếp thùng lên pallet hoặc kệ, không đặt trực tiếp lên nền. Mỗi món một khu, không xếp xen.
Sổ kho có thể là một bảng tính đơn giản với các cột ngày, món, nhập, xuất, tồn, người ghi. Quan trọng là chỉ một hoặc hai người được ghi, và ghi ngay khi hàng ra vào, không ghi dồn cuối ngày.
Ráp bộ quà theo dây chuyền
Khi đủ các món, việc ráp bộ quà nên làm theo dây chuyền thay vì mỗi người tự ráp trọn một hộp. Dây chuyền giảm sai sót vì mỗi người chỉ làm một việc lặp lại, và dễ phát hiện khi một khâu thiếu hàng. Một dây chuyền gọn cho bộ quà bốn món gồm các vị trí: dựng hộp và đặt lớp lót, cho món thứ nhất và thứ hai, cho món thứ ba và thứ tư, đặt thiệp và giấy phủ, đóng nắp và dán nhãn, kiểm cuối.
Trước khi bắt đầu, ráp một bộ mẫu chuẩn và đặt ở đầu bàn. Mọi người nhìn bộ mẫu để biết món nào nằm đâu, mặt nào hướng lên, thiệp đặt chiều nào. Bộ mẫu này tốt hơn mọi lời hướng dẫn bằng miệng.
Người ở vị trí kiểm cuối không ráp gì cả. Việc của họ là mở nắp một số hộp theo nhịp cố định, ví dụ giả định cứ vài hộp mở một, so với bộ mẫu, và đếm số hộp hoàn chỉnh theo từng chục. Mỗi chục hộp xong được xếp vào thùng ngoài hoặc lên pallet thành phẩm, ghi số chục lên tờ đếm.
Nếu có nhiều tầng quà khác nhau, đừng ráp song song trên cùng một dây chuyền. Ráp xong toàn bộ tầng này, dọn bàn, rồi mới chuyển sang tầng khác. Ráp lẫn hai tầng cùng lúc gần như chắc chắn dẫn tới hộp tầng cao bị thiếu món hoặc hộp tầng thường bị cho nhầm món đắt.
Giữ nhịp làm vừa sức. Người ráp mệt sau vài giờ sẽ bỏ sót thiệp hoặc đặt ngược món. Nghỉ giải lao ngắn và đổi vị trí giữa các khâu giúp duy trì độ chính xác suốt buổi.
Đếm chéo: số món, số bộ và số dư phải khớp
Sau mỗi buổi ráp, làm một phép tính đơn giản: số món đã nhập trừ số món nằm trong bộ đã ráp phải bằng số món còn lại trong kho cộng số món hỏng. Nếu không khớp, có món đang nằm sai chỗ hoặc đã thất thoát. Ví dụ giả định cho một buổi ráp:
| Món | Đã nhập | Đã dùng trong bộ | Hỏng loại ra | Còn trong kho | Khớp không |
|---|---|---|---|---|---|
| Bình giữ nhiệt | 520 | 400 | 6 | 114 | Khớp |
| Sổ bìa cứng | 520 | 400 | 4 | 116 | Khớp |
| Hộp quà | 540 | 400 | 11 | 125 | Lệch 4, kiểm lại |
| Thiệp có tên | 500 | 400 | 3 | 97 | Khớp |
Trong ví dụ, hộp quà lệch bốn chiếc. Có thể bốn hộp bị ráp hỏng rồi bỏ vào thùng rác mà không ghi, có thể nằm lẫn trong khu thành phẩm. Tìm ra ngay trong buổi đó dễ hơn nhiều so với cuối đợt, khi mọi con số đã chồng lên nhau.
Thiệp có tên khác với các món còn lại vì mỗi tấm ứng với một người. Ngoài con số, phải biết đúng những mã người nhận nào đã có hộp, mã nào chưa.
Xuất kho có sổ, kể cả khi xuất cho người trong công ty
Mọi lần xuất đều ghi. Thùng gửi chi nhánh, túi quà mang đi sự kiện, ba hộp anh kinh doanh xin để tặng khách đột xuất: tất cả đều là xuất kho, ghi ngày, số lượng, người nhận, mục đích. Thất thoát quà tặng thường không đến từ trộm cắp, mà từ những lần lấy "vài hộp" không ghi.
Người xin quà ký nhận. Ai lấy quà ra khỏi kho tạm ký tên vào sổ. Việc này không phải nghi ngờ đồng nghiệp, mà giúp cuối đợt trả lời được câu hỏi quà đã đi đâu khi kế toán hay lãnh đạo hỏi.
Quy định số dư dùng cho ai. Số dư không phải quà tự do. Ghi rõ trước số dư dành cho hộp hỏng cần thay, khách bổ sung vào phút cuối, nhân viên mới. Mọi trường hợp khác phải được người phụ trách chương trình đồng ý.
Xuất theo lô có ảnh. Thùng gửi đi chụp ảnh lúc mở nắp có thể thấy số hộp, rồi chụp lúc niêm phong. Ảnh này giải quyết mọi tranh cãi về thiếu hụt sau này.
An toàn trong kho tạm: chồng hàng, lối đi và đồ có pin
Kho tạm dựng vội trong phòng họp thường bỏ qua chuyện an toàn, trong khi người làm ở đó có khi tới tối muộn. Vài nguyên tắc nên giữ suốt đợt:
- Không chồng thùng quá cao. Thùng chồng cao quá vai người dễ đổ khi rút thùng dưới, và thùng dưới bị đè móp làm hỏng hộp quà bên trong. Ghi trên thùng giới hạn chồng nếu xưởng có dặn.
- Giữ lối đi và lối thoát. Không xếp thùng chắn cửa, chắn bình chữa cháy hay tủ điện. Phòng họp thường chỉ có một cửa, càng phải để lối ra thông thoáng.
- Đồ có pin để riêng. Sạc dự phòng, đèn, loa nhỏ hay quạt cầm tay có pin nên xếp ở khu riêng, xa nguồn nhiệt, không để dưới nắng chiếu qua cửa kính, không sạc thử hàng loạt trong kho. Món nào phồng, nóng hay có mùi lạ thì tách ra ngay.
- Chất lỏng và đồ ăn để thấp. Chai lọ, hũ đồ ăn xếp ở tầng dưới, để nếu có rò rỉ thì không chảy xuống hộp giấy và thiệp.
- Dao rọc giấy có chỗ để. Ráp hộp cần dao rọc và kéo; dao để bừa trên bàn dễ làm đứt tay hoặc rạch vào hộp thành phẩm.
- Tắt điện, khoá cửa khi về. Người cuối cùng rời kho kiểm đèn, ổ cắm, cửa sổ và ghi giờ khoá cửa vào sổ.
Những việc này nghe nhỏ, nhưng một chồng thùng đổ hay một sạc dự phòng phồng trong căn phòng đầy giấy có thể làm hỏng cả đợt quà và nguy hiểm cho người làm.
Dọn kho sau đợt quà
Khi đợt quà kết thúc, kho tạm thường còn lại một ít món lẻ, vài hộp hỏng, thùng rỗng và giấy lót thừa. Đừng để căn phòng ở nguyên trạng tới năm sau. Đếm lần cuối, ghi số tồn của từng món vào sổ, chụp ảnh, và chốt sổ kho của đợt bằng một dòng tổng ký bởi người phụ trách.
Món lẻ còn tốt có thể giữ cho các dịp phát sinh trong năm như khách ghé thăm, nhân viên thâm niên, sự kiện nhỏ. Xếp chúng vào một tủ có khoá, kèm danh sách và người giữ chìa. Món có hạn dùng như đồ ăn, mực bút, pin thì ghi hạn lên thùng và ưu tiên dùng sớm.
Hộp hỏng, thùng rỗng và giấy lót có thể tái sử dụng cho lần sau nếu còn tốt, phần còn lại phân loại để bán phế liệu hoặc gửi đơn vị thu gom tái chế. Cách xử lý quà tồn kho năm trước một cách có ích có bài riêng ở danh mục quà bền vững của trang.
Cuối cùng, ghi lại vài dòng rút kinh nghiệm: kho tạm có đủ rộng không, dây chuyền ráp có điểm nghẽn ở đâu, món nào về trễ làm cả dây chuyền phải chờ. Tờ ghi chú này cần nằm cùng hồ sơ chương trình quà, để người phụ trách năm sau, có khi là người khác, không phải học lại từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Văn phòng không có kho thì để quà tặng ở đâu?
Chọn một phòng có khoá, khô ráo, gần lối vận chuyển, đủ chỗ cho khu chứa hàng và khu bàn ráp. Nếu không có phòng nào phù hợp, có thể nhờ xưởng hoặc đơn vị cung cấp ráp bộ và giao thẳng tới người nhận.
Ráp bộ quà số lượng lớn thế nào để không nhầm món?
Làm theo dây chuyền, mỗi người một khâu, có bộ mẫu chuẩn đặt ở đầu bàn và một người chỉ làm việc kiểm cuối. Ráp xong trọn một tầng quà rồi mới chuyển sang tầng khác, không ráp lẫn trên cùng một bàn.
Sổ kho quà tặng cần ghi những gì?
Tối thiểu gồm ngày, tên món, số nhập, số xuất, số tồn, người ghi, và với mỗi lần xuất thì thêm người nhận và mục đích. Chỉ một hoặc hai người được ghi sổ, và ghi ngay khi hàng ra vào.
Đếm chéo sau mỗi buổi ráp quà để làm gì?
Để phát hiện sớm món bị thất lạc hoặc nằm sai chỗ. Số món đã nhập trừ số đã dùng trong bộ phải bằng số còn trong kho cộng số hỏng. Lệch thì tìm ngay trong buổi đó, để lâu các con số chồng lên nhau rất khó truy.
Nhân viên xin vài hộp quà tặng khách đột xuất có cần ghi sổ không?
Có. Mọi lần lấy quà ra khỏi kho đều ghi ngày, số lượng, người nhận và mục đích, kèm chữ ký. Thất thoát quà tặng thường đến từ những lần lấy vài hộp không ghi, không phải từ trộm cắp.
Quà tồn sau đợt phát nên xử lý thế nào?
Đếm và chốt sổ, giữ món còn tốt trong tủ có khoá cho dịp phát sinh trong năm, ưu tiên dùng sớm món có hạn dùng. Hộp, thùng, giấy lót còn tốt giữ lại dùng tiếp, phần hỏng phân loại để tái chế.