Quà tặng đối tác và nhà cung cấp có mục đích khác hẳn quà cho khách hàng: nó không nhằm bán thêm, mà nhằm giữ cho việc phối hợp trôi chảy và cho thấy doanh nghiệp coi trọng những người đứng sau chất lượng sản phẩm của mình. Vì thế, câu hỏi đầu tiên không phải là tặng gì, mà là tặng ai trong tổ chức đối tác và tặng với tư cách gì.
Bài này viết cho người phụ trách mua hàng, hành chính hay chủ doanh nghiệp đang lo quà cho các bên cùng làm ăn: xưởng gia công, nhà phân phối, đơn vị vận chuyển, công ty dịch vụ thuê ngoài. Phần lớn rủi ro ở đây không nằm ở món quà, mà ở cách món quà được hiểu: như lời cảm ơn cả đội, hay như một khoản trả ơn cho cá nhân quyết định đơn hàng.
Ba mối quan hệ đối tác, ba cách tặng khác nhau
Bên bán cho mình — nhà cung cấp, xưởng gia công. Ở đây doanh nghiệp là người mua, nắm quyền đặt hàng. Quà từ bên mua sang bên bán ít bị nghi ngờ về động cơ, nhưng vẫn cần thể hiện là cảm ơn tập thể: những người đứng máy, kiểm hàng, giao đúng hẹn, chứ không chỉ người ký hợp đồng.
Bên mua của mình — nhà phân phối, đại lý. Đây là quan hệ nhạy cảm hơn, vì người nhận có quyền chọn nhập hàng của ai. Quà nên mang tính phục vụ công việc chung, như vật phẩm trưng bày hay đồ dùng cho nhân viên bán hàng của đại lý, và giá trị vừa phải để không ai hiểu nhầm.
Bên làm cùng — đối tác liên doanh, đơn vị cùng thực hiện dự án. Quan hệ ngang hàng, quà thường gắn với một cột mốc chung: hoàn thành giai đoạn dự án, kỷ niệm một năm hợp tác. Món quà có thể mang dấu ấn của cả hai bên, ví dụ khắc tên dự án thay vì chỉ logo một công ty.
Xác định vị trí trước rồi mới chọn quà. Một doanh nghiệp có thể vừa là bên mua của xưởng này, vừa là bên bán cho đại lý kia. Danh sách quà đối tác nên có thêm một cột ghi rõ quan hệ, để người duyệt nhìn vào biết ngay mức độ thận trọng cần có với từng bên.
Tặng cả đội thay vì tặng một người
Lỗi thường gặp nhất là chỉ gửi quà cho người phụ trách đơn hàng hoặc giám đốc bên đối tác. Món quà đến tay một cá nhân, giá trị lại cao, rất dễ bị đặt câu hỏi trong chính nội bộ của họ, nhất là khi công ty đối tác có quy tắc khai báo quà tặng. Người nhận rơi vào thế khó: nhận thì phải báo, trả lại thì mất lòng.
Cách an toàn và cũng ấm hơn là tặng cả đội. Với xưởng gia công, đó có thể là một thùng đồ dùng chung cho tổ sản xuất như bình nước lớn, khăn lạnh, áo thun đồng phục in lời cảm ơn kín đáo; với văn phòng đối tác, là một bộ quà chia được cho từng người trong nhóm cùng thiệp ghi tên nhóm. Người liên hệ trực tiếp vẫn có thể nhận thêm một món nhỏ mang tính cá nhân, nhưng phần chính là của tập thể.
Tặng cả đội còn có một lợi ích thực tế ít người để ý: những người trực tiếp làm hàng cho bạn sẽ nhớ tên doanh nghiệp bạn. Khi có đơn gấp, khi cần ưu tiên xử lý một lô lỗi, quan hệ với tổ sản xuất thường giúp nhiều hơn quan hệ trên giấy tờ. Để làm được, bạn cần hỏi người liên hệ số người trong nhóm và nơi làm việc, chứ không đoán.
Chọn loại quà theo vai trò đối tác
Bảng dưới đây gợi ý hướng chọn quà, không phải danh sách bắt buộc. Món cụ thể còn phụ thuộc ngành hàng, quy mô đội đối tác và ngân sách của bạn.
| Đối tác | Người nhận nên hướng tới | Hướng quà | Điều cần tránh |
|---|---|---|---|
| Xưởng gia công, nhà máy | Tổ sản xuất, bộ phận kiểm hàng | Đồ dùng chung tại xưởng, áo đồng phục, bình nước lớn | Quà giá trị cao chỉ cho người ký đơn |
| Đơn vị vận chuyển, kho | Tài xế, nhân viên kho làm tuyến của bạn | Áo khoác, găng tay, bình giữ nhiệt, ô | Quà cồng kềnh, khó mang theo xe |
| Nhà phân phối, đại lý | Đội bán hàng tại điểm bán | Vật phẩm phục vụ bán hàng, đồ văn phòng chất lượng | Quà kèm điều kiện nhập hàng |
| Công ty dịch vụ thuê ngoài | Nhóm dự án làm việc trực tiếp | Bộ quà chia theo đầu người, sổ bút tốt | Quà khác nhau giữa các thành viên cùng nhóm |
| Đối tác cùng dự án | Cả hai đội dự án | Kỷ vật khắc tên dự án, quà đồng bộ cho hai bên | Chỉ in logo một bên lên quà chung |
Áo mưa in logo cũng là món hợp cho tài xế và nhân viên giao hàng, nhất là ở các tỉnh nhiều mưa; chỉ cần chọn loại đủ dày và cỡ phù hợp với người mặc.
Với đối tác có nhiều ca làm việc hoặc nhiều điểm kho, hãy hỏi trước số người ở từng nơi rồi chia quà theo điểm, mỗi thùng ghi tên nhóm nhận. Cách này tránh tình trạng cả thùng quà dừng lại ở văn phòng chính, còn những người làm hàng trực tiếp ở kho xa không nhận được gì.
Quy tắc nhận quà bên đối tác: hỏi trước, đừng đoán
Nhiều tổ chức có quy định nội bộ về nhận quà, nhất là doanh nghiệp vốn nước ngoài, tập đoàn lớn và đơn vị nhà nước. Gửi quà vượt quy định khiến người nhận phải trả lại hoặc khai báo, và cả hai bên đều khó xử. Trước khi chốt danh sách, nên làm mấy việc sau:
- Hỏi người liên hệ quen xem công ty họ có giới hạn về giá trị hay loại quà được nhận không.
- Với đối tác đang trong giai đoạn đấu thầu, chào giá hoặc đàm phán hợp đồng mới, cân nhắc hoãn quà cho tới khi xong việc, để không ai hiểu nhầm.
- Ưu tiên quà mang tính lưu niệm, dùng chung, có thể đặt ở văn phòng.
- Tránh tiền mặt, thẻ quà có mệnh giá, hoặc món có thể quy đổi ra tiền dễ dàng.
- Nếu người nhận là cán bộ, công chức hoặc người có chức vụ, tuân thủ pháp luật về phòng, chống tham nhũng và quy định của nơi họ công tác.
- Ghi lại món đã tặng, người nhận và dịp tặng trong sổ quà tặng của doanh nghiệp mình.
Chính doanh nghiệp bạn cũng nên có quy định tương tự cho chiều nhận quà. Phần quy tắc nội bộ về nhận và tặng quà được viết kỹ hơn trong danh mục ngân sách, chứng từ và quy tắc của trang.
Chọn dịp tặng gắn với công việc chung
Quà đối tác có ý nghĩa nhất khi gắn với một việc cả hai bên cùng làm. Ví dụ giả định: một công ty may vừa giao xong đơn hàng gấp nhờ xưởng gia công làm thêm ca; gửi quà cho tổ sản xuất ngay tuần đó có tác dụng hơn nhiều so với đợi tới Tết. Người nhận thấy rõ món quà là lời cảm ơn cho đúng việc họ đã làm.
Các dịp tốt khác gồm: kỷ niệm một năm hay năm năm hợp tác, hoàn thành dự án, đối tác chuyển văn phòng hoặc mở thêm chi nhánh, đối tác đạt chứng nhận chất lượng mới. Những dịp này ít bị trùng với quà của bên khác, và cho thấy doanh nghiệp bạn theo dõi chuyện của đối tác chứ không chỉ đơn hàng.
Dịp chung như cuối năm vẫn nên có, nhưng nếu ngân sách hạn chế, hãy dồn phần lớn cho dịp gắn với công việc. Một lời cảm ơn đúng lúc cho một việc cụ thể thường được nhớ lâu hơn quà mùa lễ, và nó cũng giúp bộ phận mua hàng của bạn có thêm thiện cảm khi cần thương lượng lịch giao.
Quy trình gửi quà đối tác gọn trong một tuần làm việc
Với danh sách đối tác từ vài chục đến một trăm đầu mối, quy trình dưới đây giúp tránh gửi nhầm, gửi thiếu hoặc gửi vào lúc không phù hợp.
- Lấy danh sách đối tác từ bộ phận mua hàng và bán hàng, ghi rõ quan hệ (bên bán, bên mua, cùng dự án) và người liên hệ chính.
- Gọi hoặc nhắn người liên hệ để hỏi số người trong nhóm, địa chỉ nhận và quy định nhận quà nếu có.
- Chọn hướng quà cho từng nhóm đối tác theo bảng ở trên, chốt số lượng và đặt hàng; thời gian sản xuất tuỳ xưởng.
- Chuẩn bị thiệp ghi tên nhóm hoặc tên dự án, ký bởi người trực tiếp làm việc và người quản lý.
- Gửi quà, báo trước người liên hệ ngày quà đến, sau đó xác nhận đã nhận đủ.
- Ghi vào sổ quà tặng: ngày, món, số lượng, giá trị ước tính, người nhận, phản hồi.
Bước thứ hai thường bị bỏ qua vì ngại hỏi, nhưng đây là bước giúp tránh phần lớn tình huống khó xử. Đối tác thường đánh giá cao việc được hỏi trước, vì nó cho thấy doanh nghiệp bạn hiểu và tôn trọng quy định của họ.
Mức logo trên quà đối tác
Quà cho đối tác không cần in logo nổi bật. Người nhận đã biết bạn là ai, logo to chỉ khiến món quà giống hàng khuyến mãi. Với đồ dùng chung tại xưởng như bình nước lớn hay áo đồng phục, có thể in một dòng cảm ơn ngắn kèm logo nhỏ ở vị trí phụ. Với quà văn phòng, khắc logo nhỏ trên nắp hoặc mặt sau là đủ.
Riêng quà cho đối tác cùng dự án, nên cân nhắc in tên dự án hoặc logo của cả hai bên, với kích thước cân bằng. Trước khi in logo của bên kia, phải xin phép và nhận file chính thức từ họ, vì việc dùng nhận diện của một tổ chức khác cần được đồng ý. Việc chuẩn bị file logo đúng chuẩn được hướng dẫn kỹ trong danh mục chuẩn bị file logo và nhận diện.
Một cách khác ít tốn kém mà vẫn trang trọng là để vật phẩm trơn, chất lượng tốt, và đặt thương hiệu lên hộp, giấy lót cùng thiệp. Cách này giúp đối tác dùng món quà trong mọi hoàn cảnh mà không phải quảng cáo cho bên nào.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tặng quà cho nhà cung cấp không, khi mình là bên trả tiền?
Có, nếu mục đích là cảm ơn đội ngũ đã làm tốt việc cho mình. Quà từ bên mua sang bên bán ít bị nghi ngờ về động cơ, và giúp quan hệ với tổ sản xuất, kho hàng tốt hơn. Nên tặng cả đội thay vì chỉ người ký đơn.
Đối tác có quy định không nhận quà thì làm sao để vẫn cảm ơn?
Tôn trọng quy định đó. Thay quà bằng thư cảm ơn gửi tới cấp quản lý của họ, nêu rõ việc làm tốt của nhóm, hoặc mời cả nhóm một buổi gặp mặt nếu quy định cho phép. Lời ghi nhận chính thức nhiều khi có giá trị với người nhận hơn một món quà.
Đang đàm phán hợp đồng có nên gửi quà cho đối tác không?
Nên hoãn cho tới khi xong việc. Quà gửi trong lúc chào giá, đấu thầu hoặc đàm phán rất dễ bị hiểu là cố tác động tới quyết định, kể cả khi bạn không có ý đó. Một lời cảm ơn sau khi ký kết sẽ rõ ràng hơn.
Quà cho đối tác nên in logo công ty mình to hay nhỏ?
Nhỏ hoặc kín đáo. Đối tác đã biết bạn là ai, logo to khiến món quà giống hàng khuyến mãi. Có thể đưa thương hiệu lên hộp và thiệp, còn trên vật phẩm chỉ khắc nhỏ hoặc in một dòng cảm ơn ngắn.
Có thể in logo của đối tác lên quà tặng chung không?
Có thể, nhưng phải xin phép và dùng file logo chính thức do họ cung cấp. Dùng nhận diện của tổ chức khác khi chưa được đồng ý có thể gây phiền phức và làm mất thiện cảm, đúng điều ngược với mục đích của món quà.
Nên ghi chép gì sau khi tặng quà cho đối tác?
Ghi ngày tặng, món quà, số lượng, giá trị ước tính, người nhận và phản hồi vào sổ quà tặng. Sổ này giúp năm sau tránh tặng trùng, giúp kế toán đối chiếu chứng từ và giúp doanh nghiệp minh bạch nếu có ai hỏi về quà đã gửi đi.