Với nhân viên và công nhân làm việc xa quê, quà Tết của công ty là thứ họ mang theo trên chuyến xe về nhà, nên nó cần gọn, chắc và tới tay đúng lúc, trước khi họ lên đường. Với những người ở lại trực Tết, món quà lại mang một ý nghĩa khác: lời ghi nhận cho việc họ không được ở bên gia đình trong những ngày quan trọng nhất năm.
Bài này dành cho người phụ trách nhân sự, hành chính, công đoàn ở doanh nghiệp có nhiều lao động từ các tỉnh khác. Nội dung đi qua cách chọn món theo hành trình về quê, lịch phát quà theo lịch nghỉ, phương án gửi quà về tận gia đình, quà cho người trực Tết và người không về quê được, và cách hỏi ý kiến người lao động trước khi chốt. Chuyện chia lô quà cho nhiều chi nhánh có bài riêng trong chuyên mục giao phát.
Hiểu hành trình về quê của người nhận
Trước khi chọn quà, hãy hình dung hành trình của người nhận. Nhiều công nhân ở các khu công nghiệp lớn về quê bằng xe khách, xe máy, hoặc tàu, với một ba lô và một hai túi đồ. Người đi xe máy đường dài có chỗ để đồ rất hạn chế, mà quãng đường lại có thể kéo dài nhiều giờ. Người đi xe khách thì hành lý bị xếp chồng trong khoang. Một hộp quà to, cồng kềnh, dễ vỡ trở thành gánh nặng chứ không còn là niềm vui.
Hành trình cũng quyết định thời điểm. Người lao động thường muốn đi sớm nhất có thể ngay khi được nghỉ, có người đã đặt vé từ nhiều tuần trước. Nếu quà phát vào chiều ngày cuối cùng, nhiều người đã phải rời đi để kịp chuyến, và phần quà nằm lại ở công ty qua Tết. Ngược lại, phát quá sớm thì người ở ký túc xá, phòng trọ phải giữ quà nhiều ngày.
Cuối cùng, đích đến của món quà là gia đình người lao động ở quê: cha mẹ, vợ chồng, con nhỏ. Một món mà cả nhà dùng được trong mấy ngày Tết, hoặc đồ dùng gia đình dùng lâu dài, thường có ý nghĩa hơn món chỉ dành cho người nhận. Khi nhân viên mang về một món quà công ty, đó cũng là cách công ty có mặt trong bữa cơm Tết của gia đình họ.
Chọn món theo cách người nhận về quê
Bảng dưới gợi ý cách nghĩ khi chọn món cho từng nhóm. Đây không phải danh sách món cụ thể; chọn món nào tuỳ ngân sách và ý kiến của chính người lao động.
| Nhóm người nhận | Hạn chế khi mang về | Hướng chọn quà |
|---|---|---|
| Đi xe máy đường dài | Chỗ để đồ rất ít, rung lắc, có thể mưa | Túi gọn có quai, đóng gói chống nước, không món dễ vỡ, cân nặng vừa phải |
| Đi xe khách, tàu | Hành lý xếp chồng trong khoang | Hộp cứng chắc hoặc túi có đáy, món bên trong được chèn kỹ |
| Về quê bằng ô tô gia đình | Ít hạn chế hơn về kích thước | Có thể là bộ quà lớn hơn, nhưng vẫn ưu tiên món cả nhà dùng được |
| Không về quê, ở lại thành phố | Ở phòng trọ, ký túc xá, ít chỗ cất | Món dùng ngay trong những ngày Tết ở lại, kèm lời hỏi thăm |
| Đã về quê trước ngày phát | Không nhận trực tiếp được | Gửi về địa chỉ gia đình, hoặc giữ lại trao sau Tết kèm lời nhắn |
Nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang dạng túi vải bền, có quai chắc, đóng gói chống nước cho quà công nhân. Chiếc túi còn dùng được sau Tết, và người nhận không phải lo tìm chỗ nhét hộp quà vào ba lô.
Lịch phát quà theo lịch nghỉ của người lao động
Lịch phát quà nên được tính ngược từ ngày người lao động bắt đầu nghỉ, không tính theo ngày thuận tiện cho phòng hành chính.
- Hỏi bộ phận nhân sự lịch nghỉ Tết chính thức và danh sách người xin nghỉ sớm, nghỉ phép nối với Tết.
- Chọn ngày phát chính trước ngày nghỉ vài ngày làm việc, đủ để ai cũng đang có mặt.
- Phát theo ca làm việc, tại nơi làm việc hoặc nhà ăn, để người làm ca đêm cũng nhận được, không phải quay lại công ty ngoài giờ.
- Lập danh sách ký nhận theo tổ, ca; tổ trưởng là người điều phối và báo lại những ai vắng.
- Với người đã nghỉ trước ngày phát, quyết định gửi về gia đình hay giữ lại trao sau Tết; báo cho họ biết bằng tin nhắn.
- Giữ một ít quà dự phòng cho người mới vào làm trong những tuần cuối năm, để không ai bị bỏ sót.
Đừng để việc phát quà kéo dài thành hàng dài chờ đợi sau giờ làm. Chia điểm phát theo khu vực, chuẩn bị sẵn quà theo danh sách tổ, mỗi điểm một người ghi nhận. Mười phút chờ cuối ca của hàng trăm người là thời gian rất đáng tiếc.
Gửi quà về tận gia đình người lao động
Khi nào nên làm. Một số doanh nghiệp chọn gửi quà thẳng về địa chỉ gia đình người lao động thay vì phát tại công ty, nhất là khi muốn gửi lời cảm ơn tới cả gia đình, hoặc khi người lao động làm việc phân tán, không tập trung tại một nơi.
Cần sự đồng ý và địa chỉ đúng. Địa chỉ quê của người lao động là dữ liệu cá nhân; hỏi họ có muốn nhận theo cách này không và để họ tự điền địa chỉ, người nhận thay. Không dùng địa chỉ trong hồ sơ nhân sự khi chưa hỏi, vì địa chỉ đó có thể đã cũ hoặc người lao động không muốn công ty gửi đồ về nhà.
Tính thời gian vận chuyển mùa Tết. Gửi về các tỉnh xa trong mùa cao điểm mất nhiều thời gian hơn, và nhiều tuyến ngừng nhận đơn sớm. Lô gửi về gia đình cần đi trước lô phát tại công ty.
Lời nhắn gửi gia đình. Một tấm thiệp ngắn gửi tới gia đình, cảm ơn vì đã ủng hộ người thân làm việc xa nhà suốt một năm, có thể khiến món quà đáng nhớ hơn nhiều lần giá trị của nó.
Không thay quà bằng việc trừ lương hay ép nhận. Quà là quà; người lao động không muốn nhận theo hình thức nào thì tôn trọng, không gắn quà với điều kiện quay lại làm sau Tết.
Quà cho người ở lại trực Tết và người không về quê
Ở mọi doanh nghiệp có hoạt động liên tục, như nhà máy, kho vận, bảo vệ, chăm sóc khách hàng, luôn có một nhóm người ở lại trực trong những ngày Tết. Họ thường nhận cùng phần quà với mọi người trước Tết, rồi những ngày Tết thì trôi qua trong ca trực. Một phần quà riêng cho nhóm này, trao đúng trong những ngày Tết, là cách ghi nhận rất rõ ràng.
Quà cho người trực Tết không cần đắt tiền. Điều quan trọng là thời điểm và sự có mặt: một lãnh đạo đến thăm ca trực sáng mùng Một, mang theo phần quà nhỏ và lời chúc; một bữa ăn Tết tử tế được chuẩn bị cho ca trực; một phần quà gửi riêng về gia đình người trực, kèm lời cảm ơn vì đã chia sẻ người thân với công việc. Những việc này thường được nhớ lâu hơn bất kỳ bộ quà nào phát đồng loạt.
Nhóm thứ hai là người lao động không về quê được vì xa quá, vì hoàn cảnh, hoặc vì muốn ở lại làm thêm. Họ ở lại phòng trọ, ký túc xá trong những ngày thành phố vắng. Công đoàn và bộ phận nhân sự có thể lập danh sách nhóm này từ sớm, chuẩn bị một phần quà dùng được ngay trong những ngày Tết, và nếu có điều kiện, tổ chức một buổi gặp mặt nhỏ đầu năm.
Khi có chế độ riêng cho người trực Tết, hãy công bố rõ từ trước để không ai thấy bị so bì, và hỏi kế toán về cách ghi nhận khoản chi theo quy định hiện hành.
Hỏi ý kiến người lao động trước khi chốt quà
Nhóm phụ trách thường chọn quà theo suy đoán về điều người lao động cần. Một cuộc hỏi ý kiến ngắn cho kết quả chính xác hơn nhiều, và bản thân việc được hỏi cũng là một sự tôn trọng.
- Hỏi qua tổ trưởng hoặc công đoàn, vài câu đơn giản, không cần khảo sát dài.
- Hỏi về món quà năm trước: món nào cả nhà dùng nhiều, món nào bỏ đi, món nào khó mang về.
- Hỏi về cách về quê: đi bằng gì, đi ngày nào, có muốn nhận quà gửi về nhà không.
- Đưa ra hai ba phương án quà cụ thể để chọn, thay vì câu hỏi mở rộng.
- Ghi nhận cả ý kiến của người ở lại trực Tết và người không về quê, vì nhu cầu của họ khác.
- Công bố kết quả và phương án đã chọn, để người lao động thấy ý kiến của mình được dùng.
Nếu công ty dùng công cụ trực tuyến để thu ý kiến, không bắt buộc ghi tên, và không thu thập thêm thông tin cá nhân ngoài những gì thật sự cần cho việc phát quà.
Phần chữ đi cùng món quà
Với người lao động, lời đi cùng món quà có sức nặng lớn hơn người phụ trách thường nghĩ. Một tấm thiệp in sẵn chữ ký của giám đốc là đủ đúng thủ tục, nhưng một câu cảm ơn cụ thể về năm làm việc của tổ, của xưởng, của ca trực thì mới chạm tới người nhận. Nếu có thể, để tổ trưởng hoặc quản lý trực tiếp viết thêm một dòng tay cho từng người trong tổ của mình.
Nên tránh những lời chúc gắn với việc quay lại làm sau Tết theo kiểu thúc ép. Lời chúc tốt nhất là chúc người lao động về quê bình an, có cái Tết vui vẻ bên gia đình; chuyện quay lại là việc của chính sách nhân sự và môi trường làm việc, không phải việc của tấm thiệp.
Cuối cùng, nhắc người lao động về an toàn trên đường về quê, nhất là người đi xe máy đường dài, bằng một lời dặn chân thành trong thiệp hoặc trong buổi phát quà. Đó là lời quan tâm thật, và người nhận cảm nhận được sự khác biệt.
Câu hỏi thường gặp
Nên phát quà Tết cho công nhân vào ngày nào?
Nên phát trước ngày nghỉ Tết vài ngày làm việc, khi mọi người còn có mặt, và phát theo ca để người làm ca đêm cũng nhận được. Không nên phát vào chiều ngày cuối vì nhiều người đã phải rời đi để kịp chuyến xe.
Quà Tết cho người đi xe máy về quê nên chọn thế nào?
Chọn túi gọn có quai chắc, đóng gói chống nước, không có món dễ vỡ, cân nặng vừa phải. Một hộp quà to cồng kềnh sẽ thành gánh nặng trên quãng đường dài và có thể ảnh hưởng an toàn khi đi xe.
Có nên gửi quà Tết về nhà cho gia đình nhân viên không?
Có thể, nếu người lao động đồng ý và tự cung cấp địa chỉ, người nhận thay. Lô gửi về gia đình cần đi trước vì vận chuyển mùa Tết về tỉnh xa mất nhiều thời gian, và nên kèm thiệp cảm ơn gia đình.
Người trực Tết có nên nhận thêm quà riêng không?
Nên có sự ghi nhận riêng, không nhất thiết đắt tiền: lãnh đạo thăm ca trực đầu năm, bữa ăn Tết cho ca trực, phần quà gửi về gia đình người trực. Chế độ riêng nên công bố trước và hỏi kế toán về cách ghi nhận.
Nhân viên đã nghỉ về quê trước ngày phát quà thì xử lý thế nào?
Nhắn tin báo cho họ biết, rồi hoặc gửi quà về địa chỉ gia đình nếu họ đồng ý, hoặc giữ lại trao ngay khi họ trở lại sau Tết kèm lời chúc. Ghi lại để năm sau tính lịch phát sớm hơn.
Có nên hỏi ý kiến công nhân trước khi chọn quà Tết?
Nên hỏi qua tổ trưởng hoặc công đoàn vài câu ngắn về quà năm trước và cách về quê, rồi đưa hai ba phương án để chọn. Kết quả chính xác hơn mọi suy đoán và người lao động thấy được tôn trọng.