Sau Tết, ai cũng muốn quên ngay mùa quà vừa qua, và đó chính là lý do năm sau lại vấp những lỗi cũ. Một buổi rút kinh nghiệm khoảng một giờ, tổ chức trong vài tuần đầu năm khi mọi chuyện còn nhớ rõ, kèm một bộ hồ sơ gọn gàng, là thứ biến mùa quà Tết từ việc gồng mình mỗi năm thành một quy trình ngày càng nhẹ.
Bài này hướng dẫn chuẩn bị số liệu trước buổi họp, thu phản hồi từ người nhận và nội bộ, điều khiển buổi họp để tìm nguyên nhân chứ không tìm người có lỗi, và lập bộ hồ sơ để người phụ trách năm sau, dù là bạn hay người khác, mở ra là làm được ngay.
Họp khi nào và mời ai
Thời điểm tốt nhất là khoảng hai đến bốn tuần sau Tết. Sớm hơn thì mọi người còn đang bắt nhịp lại công việc, số liệu giao nhận chưa đủ, những phần quà giao sau Tết còn đang xử lý. Muộn hơn thì chi tiết đã nhạt, các tin nhắn trao đổi trôi mất, người tham gia chỉ còn nhớ cảm giác chung là "năm nay khá vất vả".
Thành phần nên gọn: chủ chương trình, đại diện các phòng gom danh sách, người phụ trách đóng gói và giao phát, kế toán, và nếu được thì một người duyệt từ ban giám đốc. Không cần mời xưởng hay đơn vị giao hàng vào buổi nội bộ; phản hồi với họ là một cuộc trao đổi riêng sau đó.
Thông báo trước mục đích buổi họp: tìm ra ba đến năm việc cụ thể làm khác đi năm sau. Không phải buổi khen chê, không phải buổi quy trách nhiệm. Khi mọi người hiểu điều đó, họ nói thật hơn về những chỗ đã trễ, đã sót, đã làm tắt.
Nếu chương trình nhỏ, chỉ vài chục phần quà do một hai người lo, vẫn nên dành nửa giờ ngồi lại cùng người duyệt. Quy mô nhỏ không có nghĩa là không có bài học; chỉ là bài học ít hơn và dễ ghi lại hơn. Điều quan trọng là có một bản ghi chép, không phải có một cuộc họp đông người.
Số liệu cần gom trước buổi họp
Buổi họp chỉ có ích khi dựa trên số liệu, không dựa trên ấn tượng. Chủ chương trình gom trước những con số dưới đây, đưa vào một trang tóm tắt gửi kèm thư mời.
- Số người nhận theo từng tầng: kế hoạch ban đầu, số chốt, số thực phát.
- Số hàng đặt, số hàng lỗi khi nghiệm thu, số hàng dự phòng đã dùng, số hàng dư cuối mùa.
- Ngân sách được duyệt và thực chi, tách theo món quà, in logo, hộp, thiệp, đóng gói, giao hàng, phát sinh.
- Mốc kế hoạch và mốc thực tế của từng giai đoạn: chốt chủ trương, chốt danh sách, duyệt mẫu, nhận hàng, giao xong.
- Số phần giao không thành, giao trễ, giao hỏng, bị trả về, kèm lý do chính.
- Số phản hồi nhận được từ người nhận và tóm tắt nội dung.
- Những thay đổi sau ngày chốt: bao nhiêu, do phòng nào, lý do.
Đừng cố làm số liệu thật đẹp. Một bảng có ô trống vì không ai ghi lại cũng là một phát hiện: năm sau cần giao người ghi số liệu đó ngay trong mùa.
Thu phản hồi từ người nhận mà không làm phiền họ
Phản hồi tự nhiên qua người phụ trách quan hệ. Phần lớn phản hồi giá trị đến từ những câu nói rất tự nhiên của khách: hộp quà năm nay đẹp, món này nhà dùng suốt, quà tới lúc văn phòng đã nghỉ. Hãy đề nghị các phòng ghi lại những câu đó vào một bảng chung ngay khi nghe, thay vì đợi tới buổi họp mới nhớ.
Khảo sát ngắn với nhân viên. Với quà nhân viên, một khảo sát vài câu không ghi tên là phù hợp: món nào dùng nhiều nhất, món nào không cần, quà có dễ mang về không, phát vào lúc nào là hợp. Câu hỏi chọn đáp án nhanh, thêm một ô ý kiến tự do.
Không khảo sát chính thức khách hàng về quà. Gửi phiếu khảo sát hỏi khách hàng thấy món quà thế nào thường gây khó xử, làm món quà mất đi tính chất của một lời cảm ơn. Phản hồi tự nhiên qua quan hệ là đủ.
Để ý tín hiệu gián tiếp. Có khách đăng ảnh món quà lên trang cá nhân, có đối tác gửi lời cảm ơn bằng thư, có người hỏi mua thêm món đó. Ngược lại, quà bị trả về hoặc từ chối cũng là tín hiệu. Gom những tín hiệu này vào cùng bảng phản hồi.
Điều khiển buổi họp một giờ
Một khung họp gọn giúp buổi rút kinh nghiệm không bị biến thành buổi kể khổ. Gợi ý chia thời gian như sau.
- Mười phút đầu: chủ chương trình trình bày trang số liệu tóm tắt, không bình luận.
- Mười lăm phút: mỗi người nêu một điều đã làm tốt và nên giữ. Bắt đầu bằng phần tốt giúp không khí cởi mở hơn.
- Hai mươi phút: nêu các điểm vướng, mỗi điểm hỏi "vì sao" cho đến khi ra nguyên nhân nằm ở quy trình, không dừng ở tên người. Ví dụ: mẫu duyệt trễ vì người duyệt đi công tác, vì sao không có người duyệt thay, vì kế hoạch không ghi người duyệt thay.
- Mười phút: chọn ba đến năm việc sẽ làm khác năm sau, mỗi việc có người chịu trách nhiệm đưa vào kế hoạch năm sau.
- Năm phút cuối: thống nhất ai cập nhật hồ sơ, hạn hoàn thành, và ai gửi phản hồi cho xưởng, đơn vị giao hàng.
Giữ đúng giờ. Một buổi rút kinh nghiệm kéo dài ba tiếng thường khiến năm sau không ai muốn họp nữa. Những điểm cần bàn sâu hơn thì hẹn riêng với người liên quan.
Những vướng mắc thường gặp và hướng xử lý cho năm sau
Bảng dưới gom các vướng mắc hay được nêu trong buổi rút kinh nghiệm mùa quà Tết, kèm hướng sửa ở cấp quy trình. Danh sách của bạn sẽ khác, nhưng cách nghĩ thì giống nhau.
| Vướng mắc | Nguyên nhân hay gặp ở quy trình | Hướng sửa năm sau |
|---|---|---|
| Danh sách người nhận chốt muộn | Không có hạn nộp cứng, các phòng không có mẫu chung | Gửi mẫu kèm danh sách năm trước, hạn nộp ghi trong kế hoạch được duyệt |
| Duyệt mẫu trễ | Không có người duyệt thay khi người chính vắng | Ghi người duyệt chính và người duyệt thay ngay từ đầu |
| Thiếu hàng ở một tầng | Dự phòng gộp chung, không theo tầng | Đặt dự phòng riêng cho từng bộ quà dựa trên số năm nay |
| Giao không thành vì văn phòng đã nghỉ | Không hỏi lịch nghỉ của người nhận | Thêm cột lịch nghỉ vào sổ, hỏi trong đợt đối soát cuối năm |
| Ngân sách vượt vì chi phí phát sinh | Khung ngân sách chỉ tính món quà | Tách đủ dòng in, hộp, thiệp, giao, dự phòng khi trình duyệt |
| Quà nhân viên khó mang về | Chọn theo hình thức, không hỏi người nhận | Hỏi ý kiến qua tổ trưởng, công đoàn trước khi chốt |
Mỗi dòng trong bảng của bạn nên kết thúc bằng một thay đổi cụ thể trong mẫu kế hoạch năm sau. Nếu chỉ ghi "cần chú ý hơn", năm sau mọi chuyện sẽ lặp lại.
Bộ hồ sơ chương trình cho năm sau
Kế hoạch đã duyệt và kế hoạch thực tế. Lưu cả hai, để thấy chênh lệch. Đây là căn cứ để đặt lịch năm sau thực tế hơn.
Sổ người nhận đã làm sạch. Có trạng thái cuối mùa cho từng dòng: đã nhận, trả về, đối tác không nhận quà, cần cập nhật địa chỉ. Lưu ở kho tài liệu chung có phân quyền, không ở máy cá nhân.
Mẫu đã duyệt và thông số. Ảnh bộ mẫu từng tầng, file logo đã dùng, thông số hộp, kỹ thuật in, màu đã chốt. Năm sau nếu muốn giữ một phần thiết kế, xưởng có thể làm lại đúng ngay.
Số liệu và phản hồi. Trang số liệu tóm tắt, bảng phản hồi, kết quả khảo sát nhân viên, biên bản buổi rút kinh nghiệm với các việc cần làm khác.
Đánh giá nhà cung cấp. Ghi chú ngắn về từng xưởng, đơn vị giao hàng: điểm tốt, điểm vướng, thời điểm họ báo kín lịch, có nên làm tiếp không.
Mốc liên hệ sớm cho năm sau. Một dòng ghi rõ: năm sau cần liên hệ xưởng từ khi nào, xin chủ trương từ khi nào. Đặt lời nhắc trên lịch chung của phòng ngay sau buổi họp.
Phản hồi cho xưởng và đơn vị giao hàng
Sau buổi họp nội bộ, chủ chương trình gửi phản hồi cho xưởng và đơn vị giao hàng. Phản hồi tốt nêu cả những điểm họ làm tốt lẫn những điểm cần cải thiện, bằng ví dụ cụ thể và số liệu, không chỉ nhận xét chung. Một xưởng biết rằng lô hộp năm nay đẹp nhưng giao trễ so với hẹn mấy ngày, và việc đó khiến công ty phải chia đợt giao, sẽ có cơ sở để sắp xếp tốt hơn nếu năm sau hợp tác tiếp.
Nếu công ty dự định tiếp tục với xưởng, đây cũng là lúc trao đổi sơ bộ về kế hoạch năm sau và khả năng giữ chỗ sớm. Nếu không tiếp tục, vẫn nên gửi lời cảm ơn lịch sự và tất toán đầy đủ; thị trường xưởng quà tặng không rộng, và quan hệ tốt có giá trị lâu dài.
Cuối cùng, báo cáo ngắn kết quả mùa quà cho ban giám đốc: đã làm được gì so với mục tiêu, chi bao nhiêu so với ngân sách, ba đến năm việc sẽ làm khác năm sau. Một trang là đủ. Báo cáo này giúp chủ trương năm sau được duyệt nhanh hơn, và giúp công việc của nhóm phụ trách được nhìn thấy.
Sau khi gửi báo cáo, hãy chuyển những việc cần làm khác thành các dòng cụ thể trong mẫu kế hoạch năm sau, ngay lúc này chứ đừng để tới mùa thu. Người mở kế hoạch năm sau sẽ thấy những thay đổi đã nằm sẵn trong khung, không phụ thuộc vào việc ai còn nhớ buổi họp hôm nay.
Câu hỏi thường gặp
Nên họp rút kinh nghiệm mùa quà Tết vào lúc nào?
Khoảng hai đến bốn tuần sau Tết, khi số liệu giao nhận đã đủ mà chi tiết vẫn còn nhớ rõ. Họp quá sớm thì mọi người chưa bắt nhịp công việc, quá muộn thì chi tiết đã nhạt và tin nhắn trao đổi đã trôi mất.
Buổi rút kinh nghiệm cần những số liệu nào?
Số người nhận theo tầng, số hàng đặt, lỗi, dự phòng đã dùng, hàng dư, ngân sách và thực chi theo từng khoản, mốc kế hoạch và thực tế, số giao không thành kèm lý do, phản hồi đã thu được và các thay đổi sau ngày chốt.
Có nên gửi khảo sát cho khách hàng về món quà Tết không?
Thường không nên, vì dễ gây khó xử và làm món quà mất tính chất một lời cảm ơn. Phản hồi tự nhiên qua người phụ trách quan hệ là đủ; riêng quà nhân viên thì có thể khảo sát ngắn không ghi tên.
Làm sao để buổi rút kinh nghiệm không thành buổi đổ lỗi?
Báo trước mục đích là tìm ba đến năm việc làm khác năm sau, bắt đầu bằng những điều làm tốt, và với mỗi vướng mắc hỏi vì sao cho tới khi ra nguyên nhân ở quy trình thay vì dừng ở tên người.
Hồ sơ chương trình quà Tết nên lưu những gì?
Kế hoạch đã duyệt và thực tế, sổ người nhận đã làm sạch, ảnh và thông số mẫu đã duyệt, số liệu, phản hồi, biên bản rút kinh nghiệm, đánh giá nhà cung cấp và mốc cần liên hệ sớm cho năm sau, lưu ở kho tài liệu chung có phân quyền.
Có cần gửi phản hồi cho xưởng sau mùa quà Tết không?
Nên gửi, nêu cả điểm tốt và điểm cần cải thiện bằng ví dụ cụ thể. Nếu tiếp tục hợp tác, đây là dịp bàn sớm kế hoạch năm sau; nếu không, vẫn cảm ơn lịch sự và tất toán đầy đủ.