Kiểm năng lực nhà cung cấp quà tặng là hỏi những câu mà chỉ bên thật sự làm được mới trả lời cụ thể được. Báo giá, ca-ta-lô và ảnh mẫu thì ai cũng có. Thứ phân biệt một xưởng đáng giao đơn với một bên chỉ giỏi chào hàng là cách họ nói về công suất, về cách kiểm hàng, về lần gần nhất họ làm hỏng và đã sửa ra sao.
Bài này gom các câu hỏi thành năm nhóm, mỗi nhóm kèm điều bạn nên nghe thấy trong câu trả lời. Bạn không cần hỏi đủ mọi câu với mọi đơn: đơn một trăm chiếc túi vải thì vài câu là đủ, đơn quà Tết vài nghìn phần thì nên đi hết. Phần cuối có cách ghi câu trả lời để so giữa các bên mà không dựa vào cảm giác.
Vì sao phải hỏi trước, không đợi tới lúc duyệt mẫu
Nhiều người phụ trách quen kiểm nhà cung cấp bằng hàng mẫu: mẫu đẹp thì chọn. Cách đó bỏ sót gần hết rủi ro, vì hàng mẫu được làm một chiếc, bởi thợ giỏi nhất, không chịu sức ép của lịch. Thứ hay hỏng trong đơn quà doanh nghiệp lại là thứ chỉ lộ ra khi làm số lượng: màu lệch giữa đầu lô và cuối lô, xưởng nhận quá nhiều đơn cùng lúc rồi giao trễ, phôi đợt hai khác phôi đợt một.
Hỏi trước còn có ích ở chỗ nó cho bạn bằng chứng để chọn. Khi phải trình sếp vì sao chọn bên có báo giá không thấp nhất, một bảng câu trả lời ghi rõ bên A có quy trình kiểm cuối lô, bên B không có, thuyết phục hơn nhiều so với câu em thấy bên A làm có tâm hơn.
Cuối cùng, cách một bên phản ứng với câu hỏi cũng là thông tin. Nhà cung cấp chuyên nghiệp thường thích được hỏi kỹ, vì khách hỏi kỹ thì ít tranh cãi về sau. Bên nào tỏ ra khó chịu, trả lời qua loa hoặc hứa hẹn mọi thứ mà không giải thích, bạn đã có câu trả lời quan trọng nhất trước khi đặt câu hỏi thứ hai.
Nhóm một và hai: pháp lý và công suất
Hai nhóm này lọc ra bên không đủ điều kiện ngay từ đầu. Câu trả lời tốt là câu có con số, có tên công đoạn, có điều kiện kèm theo.
| Câu hỏi | Câu trả lời đáng tin | Câu trả lời cần dè chừng |
|---|---|---|
| Bên mình là công ty hay hộ kinh doanh, xuất hoá đơn được không? | Nói rõ loại hình, tên đúng như đăng ký, xác nhận xuất hoá đơn theo quy định | Lảng tránh, đề nghị không lấy hoá đơn để giảm giá |
| Với món này, mỗi ngày bên mình làm được khoảng bao nhiêu chiếc? | Nêu con số theo đúng kỹ thuật, kèm điều kiện như số màu, số ca | Bao nhiêu cũng được, không vấn đề gì |
| Trong khoảng thời gian đơn của công ty chạy, xưởng đang nhận thêm bao nhiêu đơn? | Nói thật mức bận, đề xuất cách chia đợt | Không trả lời hoặc nói đang rảnh vào đúng mùa cao điểm |
| Phôi có sẵn trong kho hay phải nhập theo đơn? | Tách rõ phần có sẵn và phần phải đặt, nêu thời gian chờ thông thường | Có sẵn hết, không nói số lượng tồn |
| Nếu máy hỏng giữa chừng thì xử lý thế nào? | Có máy dự phòng hoặc xưởng liên kết, nói rõ có báo khách không | Chưa bao giờ hỏng |
Chuyện hoá đơn cụ thể ra sao, loại hoá đơn nào, ghi nội dung thế nào thì để kế toán bên bạn quyết; ở bước này chỉ cần biết bên kia làm được việc đó một cách đàng hoàng.
Nhóm ba: kỹ thuật và vật liệu
Nhóm này kiểm xem bên kia có hiểu món hàng hay chỉ bán món hàng. Không cần bạn giỏi kỹ thuật in; chỉ cần nghe xem câu trả lời có đi vào chi tiết không.
- Với logo của công ty, kỹ thuật nào bên mình đề xuất, vì sao không dùng kỹ thuật khác? Một bên hiểu nghề sẽ nhắc tới số màu, độ mảnh nét, chất liệu bề mặt.
- Chi tiết nhỏ nhất in hoặc khắc được là cỡ nào trên chất liệu này? Câu trả lời nên kèm điều kiện kiểu tuỳ máy, tuỳ bề mặt, và lời đề nghị in thử.
- Màu thương hiệu của công ty khớp được tới đâu, bên mình đối chiếu màu bằng cách nào? Nghe xem họ có nhắc bảng màu chuẩn, có đề nghị duyệt màu trên chính vật liệu thật không.
- Hàng in xong dùng lâu có bong, phai không, giặt hoặc rửa được bao nhiêu lần trong điều kiện thường? Bên cẩn thận sẽ nói theo kinh nghiệm và khuyên cách dùng, không hứa con số tuyệt đối.
- Phôi có giấy tờ về chất liệu không, nhất là đồ đựng thức ăn, đồ uống và đồ cho trẻ nhỏ?
- Với sạc dự phòng hay đồ có pin: hàng có giấy tờ chất lượng theo quy định hiện hành không, đóng gói và vận chuyển thế nào cho đúng quy định?
Nếu bạn không chắc câu trả lời đúng hay sai, ghi lại nguyên văn rồi hỏi cùng câu đó với bên thứ hai. Hai bên nói ngược nhau là lúc nên hỏi thêm một người làm nghề in mà bạn quen.
Nhóm bốn: kiểm hàng trước khi giao
Ai kiểm và kiểm lúc nào? Câu trả lời tốt nêu được ba thời điểm: kiểm phôi khi nhận về, kiểm chiếc đầu tiên khi lên máy, kiểm cuối lô trước khi đóng thùng. Bên nào chỉ nói có kiểm hết thì nên hỏi thêm kiểm bằng cách nào.
Kiểm toàn bộ hay kiểm xác suất? Với đơn vài trăm chiếc, nhiều xưởng kiểm từng chiếc; với đơn lớn hơn, thường kiểm theo tỷ lệ. Cả hai đều chấp nhận được, miễn là họ nói rõ và đồng ý ghi cách kiểm vào thoả thuận.
Hàng lỗi phát hiện tại xưởng thì đi đâu? Nghe xem họ có tách riêng, có làm bù trước khi giao, có báo khách số lượng lỗi không. Một bên giấu lỗi tại xưởng sẽ giấu lỗi với bạn.
Có ảnh hoặc video lô hàng trước khi giao không? Đề nghị đơn giản nhưng hữu ích: trước khi xuất kho, gửi ảnh vài thùng mở ngẫu nhiên. Bên nào sẵn lòng làm việc này thường có kho gọn gàng và quy trình rõ.
Thùng hàng đóng và đánh dấu thế nào? Mỗi thùng ghi loại hàng, số lượng, đợt sản xuất giúp bạn kiểm đếm nhanh lúc nhận và lần ra lô có vấn đề nếu sau này phát hiện lỗi.
Nhóm năm: chuyện đã hỏng và cách đã sửa
Câu hỏi đáng giá nhất trong cả buổi thường là: lần gần nhất bên mình giao hàng có vấn đề là khi nào, vấn đề gì, xử lý ra sao. Bên nào nói chưa bao giờ có vấn đề thì hoặc mới làm, hoặc không nói thật. Ai làm sản xuất đủ lâu đều có vài câu chuyện lệch màu, thiếu số lượng, trễ vì phôi về muộn.
Điều bạn cần nghe là cách họ kể. Bên đáng tin kể cụ thể, nhận phần lỗi của mình, nói đã thay đổi gì trong quy trình sau lần đó. Bên đáng ngại đổ hết cho khách gửi file sai, cho đơn vị vận chuyển, cho thời tiết. Không phải khách nào cũng đúng, nhưng một nhà cung cấp chưa từng thấy lỗi của mình sẽ không sửa được lỗi trong đơn của bạn.
Hỏi thêm hai câu phụ: nếu hàng lỗi phát hiện sau khi đã phát tới tay người nhận thì bên mình xử lý thế nào, và thời gian thông thường để làm lại một phần lô là bao lâu. Câu trả lời sẽ là gợi ý tốt cho điều khoản đổi hàng trong hợp đồng sau này, phần đó có bài riêng trong danh mục.
Hỏi về con người: ai sẽ theo đơn của bạn
Năng lực của một nhà cung cấp quà tặng nằm khá nhiều ở người, không chỉ ở máy. Một xưởng có máy tốt nhưng người nhận đơn đổi liên tục, mỗi lần trao đổi lại phải kể từ đầu, sẽ làm bạn mất nhiều thời gian hơn một xưởng nhỏ có một đầu mối nắm chắc đơn từ đầu tới cuối. Vì vậy, nên hỏi rõ ai là người phụ trách đơn của công ty, người đó có quyền quyết những gì, và khi người đó nghỉ hoặc bận thì ai thay.
Hỏi tiếp người phụ trách đơn có làm việc trực tiếp với thợ in hay chỉ chuyển lời. Với những đơn cần chỉnh màu hoặc chỉnh vị trí logo, khoảng cách giữa người nói chuyện với bạn và người đứng máy quyết định sửa nhanh hay chậm. Bên nào để bạn trao đổi trực tiếp với trưởng ca hoặc người kỹ thuật khi cần là một điểm cộng đáng kể.
Cuối cùng, hỏi khung giờ và kênh liên lạc khi có việc gấp, đặc biệt trong tuần giao hàng. Ví dụ giả định: lô hàng phải giao sáng thứ Hai cho sự kiện, chiều Chủ nhật phát hiện thiếu một thùng; bạn cần biết lúc đó gọi ai và người đó có quyền điều xe hay không. Ghi tên và vai trò, không cần ghi số điện thoại vào hồ sơ dùng chung, để khi người phụ trách bên bạn đổi việc, người mới vẫn biết bắt đầu từ đâu.
Ghi câu trả lời để so, không dựa vào cảm giác
Sau ba bốn cuộc trao đổi, mọi thứ lẫn vào nhau rất nhanh. Một bảng ghi đơn giản giữ cho việc so sánh công bằng.
- Lập một bảng tính, mỗi dòng một câu hỏi, mỗi cột một nhà cung cấp.
- Ghi câu trả lời gần nguyên văn, kèm ngày và người trả lời. Đừng ghi đánh giá kiểu tốt, kém ngay lúc nghe.
- Sau khi đủ các bên, mới thêm một cột đánh giá cho từng ô: rõ ràng, chung chung, né tránh.
- Đánh dấu những câu mà một bên trả lời khác hẳn các bên còn lại, rồi hỏi lại đúng câu đó.
- Đính kèm bảng vào hồ sơ chọn nhà cung cấp, cùng báo giá và ảnh mẫu.
- Mùa sau mở lại bảng, so câu trả lời năm ngoái với những gì thực tế đã xảy ra để biết bên nào nói được làm được.
Bảng này cũng là cơ sở để chuyển sang bước chấm điểm có trọng số nếu đơn lớn và cần trình duyệt nhiều cấp; cách chấm điểm được tách thành bài riêng trong cùng danh mục.
Câu hỏi thường gặp
Có nên gửi bộ câu hỏi bằng văn bản cho nhà cung cấp tự điền không?
Có thể gửi trước một phần, nhất là nhóm pháp lý và công suất. Nhưng nhóm kỹ thuật và chuyện đã hỏng nên hỏi trực tiếp, vì cách người ta trả lời ngay lúc đó nói lên nhiều điều hơn một văn bản được soạn kỹ.
Nhà cung cấp quen nhiều năm có cần hỏi lại không?
Không cần đi hết, nhưng nên hỏi lại phần công suất và nơi sản xuất mỗi mùa. Nhà cung cấp quen có thể đã đổi xưởng phía sau, đổi nguồn phôi hoặc nhận thêm khách lớn mà bạn không biết.
Nếu nhà cung cấp từ chối trả lời câu về công suất thì sao?
Có thể họ ngại lộ thông tin kinh doanh. Đề nghị cách khác: họ chỉ cần xác nhận bằng văn bản ngày giao từng đợt cho đúng số lượng của bạn. Nếu cả cam kết đó cũng không chịu đưa ra, nên xếp họ xuống cuối.
Câu hỏi về kỹ thuật in quá chuyên môn, người không biết nghề có hỏi được không?
Được. Bạn không cần biết câu trả lời đúng, chỉ cần nghe xem câu trả lời có cụ thể không và hỏi cùng câu đó với nhiều bên. Sự khác nhau giữa các câu trả lời thường đã đủ để thấy ai hiểu nghề.
Kiểm năng lực mất bao lâu là hợp lý?
Với đơn nhỏ, một cuộc gọi khoảng nửa giờ cho mỗi bên là đủ. Với đơn lớn, nên tính một buổi trao đổi kỹ và một buổi đi xem xưởng với bên dẫn đầu. Tổng thời gian vẫn ít hơn nhiều so với việc xử lý một lô quà hỏng sát ngày phát.
Có cần hỏi về việc bảo mật danh sách người nhận không?
Cần, nếu nhà cung cấp sẽ giao quà tới từng người. Hỏi họ lưu danh sách ở đâu, ai được xem, xoá khi nào sau khi xong đơn. Danh sách khách hàng là dữ liệu cá nhân và thông tin kinh doanh, chỉ đưa phần cần thiết cho việc giao.