Khi lô quà có hàng lỗi, thiếu số lượng hoặc giao trễ, trình tự an toàn là: cô lập phần có vấn đề, ghi nhận bằng số và ảnh, báo xưởng bằng văn bản trong thời hạn đã thoả thuận, rồi cùng chọn phương án bù, đổi hay giảm trừ. Song song, người phụ trách phải giữ được ngày phát quà bằng phương án tạm, vì người nhận không cần biết chuyện trong xưởng.
Bài này không bàn chuyện chọn xưởng hay viết điều khoản hợp đồng, mà đi vào lúc sự việc đã xảy ra. Nội dung gồm các bước đầu tiên khi phát hiện vấn đề, cách xử lý riêng từng loại tình huống, cách viết thông báo cho xưởng, bảng phương án và khi nào dùng, và cách khép hồ sơ để đợt sau không lặp lại.
Những việc làm ngay khi phát hiện vấn đề
Phản ứng trong vài giờ đầu quyết định phần lớn kết quả. Làm theo thứ tự sau, kể cả khi đang rất gấp.
- Dừng việc chia hoặc gửi quà đi, ít nhất với phần hàng có thể bị ảnh hưởng.
- Tách riêng hàng lỗi, dán nhãn, không trộn lại với hàng đạt; giữ nguyên tình trạng để có thể cho xưởng xem.
- Đếm và ghi con số: tổng nhận, số đã kiểm, số lỗi theo từng loại, số thiếu so với đơn.
- Chụp ảnh từng loại lỗi, có thước, có ảnh toàn cảnh và ảnh cận, ghi số thùng.
- Đối chiếu với báo giá cuối, phiếu duyệt mẫu và biên bản giao nhận để biết thoả thuận nói gì về dung sai và thời hạn báo lỗi.
- Báo cho người duyệt ngân sách và người chịu trách nhiệm dịp phát quà, kèm đánh giá sơ bộ về ảnh hưởng tới lịch.
- Gửi thông báo cho xưởng bằng văn bản trong ngày.
Bước dừng chia quà là bước hay bị bỏ qua nhất, vì ai cũng muốn kịp. Nhưng nếu một phần quà lỗi đã tới tay khách, việc thu hồi gây khó xử hơn nhiều so với việc chậm vài ngày. Chỉ tiếp tục chia phần đã kiểm là đạt.
Thiếu số lượng: thiếu thật hay thiếu trong dung sai
Trước khi kết luận thiếu, đếm lại một lần nữa bởi người khác, vì đếm sai khi mở nhiều thùng cùng lúc là chuyện thường. Sau đó so với mức dung sai số lượng đã ghi trong báo giá. Nhiều xưởng in ghi rằng số giao thực tế có thể chênh một tỷ lệ nhỏ so với đơn do hao hụt khi in; nếu số thiếu nằm trong mức đó và báo giá tính tiền theo số thực giao, đây không phải lỗi, chỉ là điều cần xử lý về mặt nhu cầu.
Nếu thiếu vượt dung sai, hoặc báo giá không ghi dung sai, đó là giao thiếu. Báo xưởng số lượng cụ thể và hỏi hai điều: phần thiếu có thể bù trong bao lâu, và nếu không bù kịp thì xử lý tiền thế nào. Với vật phẩm có phôi sẵn, bù vài chục cái thường nhanh; với vật phẩm đặt riêng hoặc in nhiều màu, bù số lượng nhỏ có thể tốn gần bằng một lần chạy máy, xưởng có thể đề nghị giảm trừ thay vì bù.
Về phía nhu cầu, khi thiếu so với danh sách người nhận, xem lại danh sách có phần nào chưa cần phát ngay, như người nhận ở xa hay người phát sinh, để dùng phần hàng đủ cho những nhóm phải phát đúng ngày. Phần dự phòng đặt dư từ đầu, nếu có, là thứ cứu lịch trong tình huống này.
Lỗi một phần lô: quyết theo tỷ lệ và loại lỗi
Lỗi rải rác, tỷ lệ thấp. Vài sản phẩm xước, in bong, hộp móp trong một lô lớn là chuyện có thể xảy ra. Xử lý thường gặp là xưởng bù đúng số đó bằng hàng mới, hoặc giảm trừ tiền tương ứng. Hàng đạt vẫn dùng bình thường.
Lỗi tập trung ở một số thùng. Thường là một đợt in hay một ca làm có vấn đề. Tách các thùng đó, kiểm kỹ toàn bộ, phần còn lại kiểm thêm để chắc lỗi không lan. Đề nghị xưởng làm lại phần lỗi.
Lỗi hệ thống trên cả lô. Sai chữ, sai logo, sai vị trí giống nhau trên mọi sản phẩm thường là lỗi chế bản. Lô hàng không đạt; cần làm lại. Nếu lỗi xuất phát từ tệp công ty gửi mà đã được duyệt trên mẫu, trách nhiệm thuộc về công ty.
Lỗi chỉ ở bao bì. Vật phẩm đạt nhưng hộp móp, lót sai cỡ, thiệp in lỗi. Bao bì thường làm lại nhanh hơn vật phẩm; tách hai phần để vật phẩm không bị giữ lại vì hộp.
Lỗi an toàn trên đồ có pin hoặc đồ điện. Sản phẩm phồng, nóng bất thường, có mùi lạ thì không phát, để riêng ở chỗ an toàn, báo xưởng ngay và hỏi cách thu hồi theo quy định vận chuyển. Không tự tháo hay thử thêm.
Giao trễ sát ngày phát quà: phương án tạm
Khi xưởng báo sẽ giao trễ, hoặc hàng tới nhưng lỗi phải làm lại mà không kịp ngày phát, người phụ trách cần một phương án để dịp tặng vẫn diễn ra.
- Xin xưởng giao trước phần đã xong, ưu tiên nhóm người nhận quan trọng nhất hoặc ở xa nhất.
- Phát thiệp cảm ơn đúng ngày, kèm lời báo món quà sẽ được gửi tới sau, cho những người chưa có quà.
- Tại sự kiện, trưng một bộ quà mẫu và phát phiếu nhận quà để người nhận lấy hoặc được gửi tới sau.
- Với khách hàng ở tỉnh khác, gửi thẳng từ xưởng tới khách khi hàng xong, thay vì quay về văn phòng rồi mới gửi.
- Nếu có quà tồn từ đợt trước còn phù hợp, dùng tạm cho một nhóm nhỏ và ghi lại để bù sau.
- Thông báo nội bộ thống nhất một cách trả lời cho nhân viên tiếp khách, để không ai nói khác nhau.
Phương án tạm nào cũng tốt hơn phát quà lỗi hay phát một món chắp vá không hợp dịp. Người nhận thường thông cảm với một lời báo trước chân thành hơn là với món quà vội vàng. Điều cần tránh là im lặng tới đúng ngày rồi mới xử lý, khi đó mọi phương án đều khó hơn.
Viết thông báo lỗi gửi xưởng
Thông báo lỗi nên ngắn, có số liệu, có ảnh và có đề nghị rõ ràng. Mở đầu bằng thông tin đơn hàng: tên đơn, ngày nhận, số lượng đặt và số lượng nhận. Tiếp theo là kết quả kiểm: đã kiểm bao nhiêu, phát hiện những loại lỗi nào, mỗi loại bao nhiêu, ở những thùng nào. Kèm ảnh đánh số tương ứng.
Phần đề nghị nên nêu điều công ty cần, không chỉ điều công ty không hài lòng. Ví dụ giả định: công ty đề nghị xưởng bù số sản phẩm in bong và sản phẩm thiếu trước ngày cụ thể, vì quà phải gửi tới khách trước dịp kỷ niệm; đề nghị xưởng xác nhận phương án và thời gian trong ngày làm việc tiếp theo. Câu kiểu này cho xưởng biết rõ việc phải làm và hạn phải trả lời.
Giọng văn nên giữ ở mức sự việc, không trách móc, không dùng chữ nặng nề. Mục tiêu trước mắt là xưởng hợp tác để xử lý nhanh; chuyện đánh giá lại xưởng cho các lần sau là chuyện để sau. Lưu thông báo và mọi trả lời của xưởng vào hồ sơ đơn hàng.
Nếu cùng lúc có nhiều loại vấn đề, như vừa thiếu hàng vừa có lỗi in, vẫn gom vào một thông báo với từng mục đánh số, thay vì gửi rời rạc nhiều lần trong ngày. Một thông báo đầy đủ giúp xưởng nhìn toàn cảnh và đưa ra một phương án gộp, thường nhanh hơn xử lý từng chuyện lẻ.
Các phương án xử lý và khi nào dùng
Bảng dưới gom các phương án phổ biến. Phương án cuối cùng do hai bên thoả thuận dựa trên điều khoản đã ký và tình hình thực tế.
| Phương án | Hợp khi | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bù hàng mới | Lỗi rải rác, xưởng còn phôi, lịch còn kịp | Kiểm lại hàng bù như kiểm lô chính |
| Làm lại toàn bộ | Lỗi hệ thống do xưởng, lịch còn đủ | Thống nhất xử lý lô lỗi: trả xưởng hay tiêu huỷ logo |
| Giảm trừ tiền | Lỗi nhẹ chấp nhận được, hoặc bù không kịp | Ghi rõ số tiền và lý do bằng văn bản |
| Đổi sang vật phẩm khác | Không làm lại được món cũ kịp lịch | Cần người duyệt ngân sách đồng ý |
| Chia lô giao | Trễ một phần, phần còn lại xong sớm | Ưu tiên nhóm nhận quan trọng |
| Chấp nhận, ghi nhận kinh nghiệm | Khác biệt nằm trong mẫu đã duyệt hoặc dung sai | Điều chỉnh yêu cầu cho lần sau |
Với hàng lỗi có in logo, thống nhất luôn số phận của chúng. Hàng mang logo công ty không nên bị bán ra ngoài hay phát tràn lan; có thể yêu cầu xưởng huỷ phần logo, hoặc công ty giữ lại dùng nội bộ nếu lỗi nhẹ. Ghi điều này vào thoả thuận xử lý.
Khép hồ sơ và rút kinh nghiệm
Khi sự việc đã xử lý xong, dành một buổi ngắn để khép hồ sơ. Ghi lại bằng vài dòng: vấn đề là gì, phát hiện ở khâu nào, nguyên nhân theo hai bên, đã xử lý thế nào, tốn thêm bao nhiêu thời gian và chi phí. Lưu cùng hồ sơ đơn hàng, kể cả biên bản, thông báo lỗi, trả lời của xưởng.
Câu hỏi quan trọng nhất khi rút kinh nghiệm là lỗi này lẽ ra phát hiện được ở khâu nào sớm hơn. Sai chữ lẽ ra bắt được khi duyệt mẫu; lệch màu đầu và cuối lô lẽ ra bắt được nếu có mốc báo cáo giữa chừng; thiếu hàng lẽ ra không ảnh hưởng nếu có phần dự phòng. Mỗi câu trả lời là một thay đổi nhỏ cho quy trình của đợt sau.
Cuối cùng, ghi nhận xét về xưởng một cách công bằng: họ có báo sớm không, có hợp tác xử lý không, có giữ lời hứa về thời gian bù không. Một xưởng mắc lỗi nhưng xử lý tốt có thể vẫn là lựa chọn tốt cho lần sau; một xưởng ít lỗi nhưng né tránh khi có chuyện thì đáng lo hơn.
Câu hỏi thường gặp
Xưởng không trả lời thông báo lỗi thì làm gì?
Nhắc lại bằng văn bản sau thời hạn đã nêu, gọi trực tiếp cho người phụ trách bên xưởng, và nếu cần liên hệ cấp quản lý của xưởng. Đồng thời tiếp tục phương án tạm để giữ ngày phát quà. Nếu sự việc kéo dài và giá trị lớn, nhờ bộ phận pháp chế hoặc luật sư xem các điều khoản đã ký.
Có nên giữ lại phần thanh toán còn lại cho tới khi xử lý xong lỗi?
Thường các bên thoả thuận thanh toán phần còn lại sau khi nghiệm thu đạt. Nếu điều khoản như vậy, việc chưa thanh toán phần liên quan tới hàng lỗi là hợp lý. Nên báo rõ cho xưởng lý do và phần nào sẽ thanh toán khi nào, tránh giữ tiền mà không giải thích.
Hàng lỗi có logo công ty thì nên xử lý thế nào?
Không nên để hàng mang logo công ty bị bán ra ngoài. Thoả thuận với xưởng huỷ phần logo hoặc tiêu huỷ, hoặc công ty nhận lại dùng nội bộ nếu lỗi nhẹ. Ghi số lượng và cách xử lý vào biên bản để có hồ sơ.
Xưởng đề nghị giảm trừ tiền thay vì bù hàng, có nên đồng ý?
Tuỳ nhu cầu. Nếu số hàng đạt đã đủ cho danh sách người nhận nhờ phần dự phòng, giảm trừ là phương án gọn. Nếu thiếu quà cho người nhận, cần hàng bù hơn là tiền; khi đó hỏi xưởng thời gian bù sớm nhất hoặc phương án vật phẩm thay thế.
Lỗi do tệp logo công ty gửi sai thì có yêu cầu xưởng chịu không?
Nếu tệp sai đã được thể hiện trên mẫu và công ty đã duyệt, trách nhiệm thuộc về công ty. Có thể thương lượng với xưởng về chi phí làm lại, nhưng không nên yêu cầu xưởng chịu toàn bộ. Lần sau, kiểm tệp và đọc lại chữ kỹ hơn ở bước duyệt mẫu.