BieuTang.comBiếu Tặng
Chọn và làm việc với nhà cung cấp quà

Tạm ứng và thanh toán cho xưởng quà tặng: chia đợt thế nào để hai bên cùng yên tâm

Tạm ứng khác đặt cọc ra sao, chia thanh toán theo mốc nào, giữ lại phần nào tới khi nghiệm thu, và những lỗi về chứng từ khiến kế toán phải làm lại.

Accountant in a Can Tho office comparing two blank invoice folders beside a calculator and a stack of kraft gift boxes, soft afternoon light, face out of frame

Thanh toán cho xưởng quà tặng hợp lý là chia tiền theo những mốc mà mỗi mốc đều có một bằng chứng công việc đi kèm. Xưởng cần tiền trước để nhập phôi và giữ lịch máy; doanh nghiệp cần giữ lại đủ tiền để còn tiếng nói khi hàng lỗi hoặc trễ. Một lịch thanh toán tốt làm cả hai nỗi lo đó nhỏ đi, chứ không dồn rủi ro về một phía.

Bài này phân biệt tạm ứng và đặt cọc, đưa ra vài cách chia đợt thường gặp, chỉ những chỗ hay sai về chứng từ và cách xử lý khi phải trả trước nhiều. Các con số trong bài là ví dụ giả định, mỗi xưởng và mỗi đơn mỗi khác. Phần thuế, hoá đơn và chi phí được trừ chỉ nêu ở mức nguyên tắc; cách làm cụ thể cần hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế.

Tạm ứng và đặt cọc không phải là một

Trong trao đổi hằng ngày, nhiều người dùng chữ cọc cho mọi khoản trả trước. Về pháp lý, đặt cọc theo Bộ luật Dân sự là một biện pháp bảo đảm có hệ quả riêng: nếu bên đặt cọc từ chối thực hiện thì có thể mất tiền cọc, nếu bên nhận cọc từ chối thì có thể phải trả lại cọc và thêm một khoản tương đương, trừ khi hai bên thoả thuận khác. Tạm ứng thì đơn giản là trả trước một phần giá trị, được trừ vào lần thanh toán sau.

Sự khác nhau này quan trọng khi đơn bị huỷ. Ví dụ giả định: công ty quyết định thôi tổ chức sự kiện, muốn huỷ đơn khi xưởng chưa nhập phôi. Nếu khoản trả trước được ghi là tiền đặt cọc, xưởng có thể viện dẫn để giữ lại; nếu ghi là tạm ứng, hai bên tính theo điều khoản huỷ đơn và chi phí thực tế đã phát sinh.

Không có cách gọi nào luôn tốt hơn cho bạn. Đặt cọc cũng ràng buộc xưởng: nếu họ bỏ đơn của bạn để nhận đơn lớn hơn, họ phải chịu hệ quả. Điều quan trọng là chữ trong hợp đồng phải khớp với ý định của hai bên, và hệ quả khi huỷ đơn phải được viết ra. Khi không chắc, hỏi luật sư hoặc người làm pháp chế trước khi ký.

Những cách chia đợt thường gặp

Ba kiểu dưới đây là cách nhiều doanh nghiệp và xưởng hay thoả thuận. Tỷ lệ trong bảng là ví dụ giả định, không phải chuẩn của ngành; mỗi xưởng có chính sách riêng.

Kiểu chiaMốc và tỷ lệ ví dụHợp với
Hai đợtTạm ứng khi ký, phần còn lại sau nghiệm thuĐơn vừa, một món, nhà cung cấp quen
Ba đợtTạm ứng khi ký; một phần khi duyệt mẫu sản xuất hoặc khi phôi về; phần còn lại sau nghiệm thuĐơn lớn, phôi phải nhập riêng, lần đầu hợp tác
Ba đợt có giữ lạiNhư trên, nhưng giữ một phần nhỏ sau nghiệm thu thêm một thời gian để xử lý lỗi khi sử dụngHàng có rủi ro lỗi lộ ra muộn như in vải, đồ điện
Theo đợt giaoMỗi đợt giao đủ và đạt thì trả phần tương ứngĐơn chia nhiều lần giao, nhiều chi nhánh

Nguyên tắc chung là không để số tiền đã trả vượt quá giá trị công việc bên kia đã làm quá xa. Lúc xưởng mới nhận file thì không nên đã trả gần hết; lúc hàng còn nằm trong xưởng chưa ai kiểm thì nên còn một phần đáng kể chưa trả.

Mốc thanh toán phải gắn với bằng chứng

Mốc ký hợp đồng. Bằng chứng là hợp đồng có chữ ký hai bên và đề nghị thanh toán ghi rõ số tiền tạm ứng. Tránh chuyển khoản khi mới chỉ có báo giá qua tin nhắn. Nội dung chuyển khoản nên ghi số hợp đồng và chữ tạm ứng đợt một, để sau này đối chiếu không phải đoán khoản tiền nào thuộc đơn nào, nhất là khi cùng lúc có nhiều đơn với một nhà cung cấp.

Mốc phôi về hoặc duyệt mẫu sản xuất. Bằng chứng là ảnh lô phôi thực tế hoặc biên bản duyệt mẫu sản xuất có chữ ký. Đây là lúc xưởng đã bỏ tiền nhập hàng, nên khoản thanh toán thứ hai hợp lý.

Mốc giao hàng. Bằng chứng là biên bản giao nhận ghi số lượng thực nhận và tình trạng bên ngoài. Giao hàng chưa phải là nghiệm thu; nếu hợp đồng gộp hai mốc này, bạn mất thời gian kiểm hàng trước khi phải trả.

Mốc nghiệm thu. Bằng chứng là biên bản nghiệm thu ghi số đạt, số lỗi và cách xử lý số lỗi. Phần còn lại thanh toán theo số đạt, phần lỗi chờ làm lại hoặc trừ tiền.

Mốc hết thời gian giữ lại. Nếu có giữ lại một phần cho lỗi khi sử dụng, ghi ngày hết hạn và việc tự động thanh toán nếu không có khiếu nại. Xưởng sẽ yên tâm hơn khi biết khoản giữ lại không bị treo vô thời hạn.

Chứng từ: những chỗ hay sai

Phần này chỉ ở mức nguyên tắc. Mỗi doanh nghiệp có quy chế tài chính riêng và quy định về thuế có thể thay đổi, nên trước khi chốt cách thanh toán, hỏi kế toán bên bạn cần những giấy tờ gì.

  • Thanh toán vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản của pháp nhân ký hợp đồng. Điều này thường gây khó cho việc hạch toán chi phí; nếu bên kia đề nghị, hỏi kế toán trước khi đồng ý.
  • Tên người bán trên hoá đơn khác tên bên ký hợp đồng, thường gặp khi đơn vị thương mại để xưởng xuất hoá đơn trực tiếp.
  • Nội dung hoá đơn ghi chung chung, không khớp với hàng hoá trong hợp đồng, khiến việc đối chiếu sau này mất công.
  • Thời điểm xuất hoá đơn không khớp với thời điểm giao hàng hoặc nghiệm thu theo cách kế toán bên bạn cần.
  • Thiếu biên bản giao nhận, biên bản nghiệm thu đi kèm, chỉ có hoá đơn và lệnh chuyển tiền.
  • Trả bằng tiền mặt khoản lớn mà không hỏi kế toán về quy định thanh toán không dùng tiền mặt.

Việc khoản chi quà tặng có được tính vào chi phí hợp lý hay không, quà biếu tặng ghi nhận ra sao, là câu hỏi của kế toán và cơ quan thuế, trang không trả lời thay. Việc của người phụ trách mua hàng là đưa đủ chứng từ đúng tên, đúng nội dung để kế toán làm phần của họ.

Khi xưởng đòi trả trước nhiều

Có lúc xưởng đề nghị trả trước phần lớn hoặc toàn bộ, nhất là mùa cao điểm hoặc khi phôi phải nhập riêng với số lượng lớn. Đề nghị này không tự nó là dấu hiệu xấu: xưởng nhỏ thường thiếu vốn lưu động, và họ cũng sợ khách bỏ đơn. Điều cần làm là hiểu lý do và tìm cách giảm rủi ro thay vì từ chối ngay.

Một số cách thường dùng: tách đơn thành hai phần, phần phôi nhập riêng trả trước nhiều hơn, phần in và đóng gói trả sau; đề nghị trả trực tiếp cho phần phôi khi có bằng chứng nhập hàng; tăng số mốc thanh toán để mỗi mốc nhỏ hơn; với đơn rất lớn, có thể hỏi về bảo lãnh thanh toán trước của ngân hàng, dù xưởng nhỏ thường không làm được. Mỗi cách có chi phí và thủ tục riêng, cần cân nhắc với quy mô đơn.

Nếu sau khi thương lượng, bên kia vẫn đòi trả gần hết trước khi có bất kỳ bằng chứng công việc nào, lại là bên mới, chưa có lịch sử, chưa xem được xưởng, thì rủi ro đang nằm gần trọn ở phía bạn. Lúc đó, hãy so lại với bên thứ hai trong danh sách ngắn, kể cả khi báo giá của họ cao hơn.

Hàng lỗi, hàng thiếu: tiền được tính lại thế nào

Trừ ngay hay chờ làm lại. Khi nghiệm thu phát hiện một phần lỗi, có hai cách: thanh toán phần đạt và chờ xưởng làm lại phần lỗi rồi trả tiếp, hoặc trừ hẳn giá trị phần lỗi nếu không còn thời gian làm lại. Cách nào áp dụng nên được chọn ngay trong biên bản nghiệm thu, có chữ ký hai bên.

Hàng thiếu số lượng. Chỉ trả theo số thực nhận và đạt. Nếu xưởng hứa giao bù, ghi ngày giao bù; quá ngày đó mà chưa có thì phần thiếu được coi là huỷ và không phải trả.

Khi đã tạm ứng nhiều hơn giá trị hàng đạt. Có thể xảy ra nếu phần lỗi lớn. Đề nghị bên kia hoàn lại phần chênh trong một thời hạn, hoặc bù trừ vào đơn kế tiếp nếu hai bên còn hợp tác và kế toán đồng ý cách làm đó. Ghi lại thành văn bản, đừng để thành khoản nợ chỉ nằm trong trí nhớ.

Chi phí phát sinh do lỗi. Phí gửi trả hàng lỗi, phí giao lại hàng thay thế, công đóng gói lại thường do bên gây lỗi chịu. Nếu hợp đồng chưa ghi, thương lượng ngay khi phát hiện lỗi, lúc hai bên còn cần nhau để xong đơn.

Theo dõi thanh toán khi làm nhiều đơn cùng lúc

Mùa quà cuối năm, một phòng hành chính có thể chạy cùng lúc năm sáu đơn với ba bốn nhà cung cấp. Lẫn lộn đợt thanh toán là chuyện dễ xảy ra: trả nhầm đợt cuối cho đơn chưa nghiệm thu, hoặc quên trả đợt hai làm xưởng dừng máy. Một bảng theo dõi đơn giản giải quyết được phần lớn.

Bảng nên có các cột: đơn hàng, nhà cung cấp, tổng giá trị, từng mốc thanh toán với điều kiện và bằng chứng cần có, ngày đề nghị, ngày đã trả, người duyệt. Mỗi lần trả tiền, gắn đường dẫn nội bộ tới bằng chứng tương ứng. Kế toán và người phụ trách mua hàng cùng xem một bảng, không ai phải hỏi lại ai đã trả chưa.

Cuối mùa, bảng này còn có giá trị khác: nó cho biết nhà cung cấp nào giữ đúng các mốc, bên nào hay xin trả sớm, bên nào để khoản giữ lại hết hạn mà không có khiếu nại nào. Đó là dữ liệu tốt cho lần đánh giá nhà cung cấp cuối năm.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ tạm ứng bao nhiêu là hợp lý?

Không có tỷ lệ chuẩn, tuỳ xưởng, tuỳ đơn và tuỳ mức tin tưởng giữa hai bên. Nguyên tắc là tỷ lệ đã trả không vượt quá xa phần công việc bên kia đã làm, và còn giữ lại một phần đáng kể cho tới khi nghiệm thu xong.

Có nên giữ lại một phần tiền sau khi đã nghiệm thu?

Nên cân nhắc với hàng có lỗi chỉ lộ ra khi sử dụng, như in trên vải hay đồ có pin. Khoản giữ lại nên nhỏ, có thời hạn rõ và tự động thanh toán nếu không có khiếu nại, để xưởng không cảm thấy bị giữ tiền vô cớ.

Đơn vị thương mại đề nghị chuyển tiền thẳng cho xưởng phía sau thì sao?

Cần cẩn thận vì bên ký hợp đồng và bên nhận tiền khác nhau, có thể gây khó cho chứng từ và cho việc xác định ai chịu trách nhiệm. Hỏi kế toán trước, và nếu đồng ý thì phải có văn bản ba bên hoặc phụ lục ghi rõ.

Huỷ đơn khi xưởng đã nhập phôi thì xử lý tiền thế nào?

Tuỳ điều khoản huỷ đơn trong hợp đồng. Cách thường gặp là bên huỷ chịu chi phí thực tế đã phát sinh có chứng minh, như phôi đã nhập riêng, khuôn đã làm. Nên viết điều khoản này ngay từ đầu, đừng đợi tới lúc huỷ mới thương lượng.

Trả trước toàn bộ để được giá tốt hơn có nên không?

Chỉ nên cân nhắc với nhà cung cấp đã hợp tác lâu, đơn nhỏ và rủi ro thấp. Với bên mới hoặc đơn lớn, khoản giảm giá thường không bù được rủi ro mất tiếng nói khi hàng lỗi hoặc trễ.

Người phụ trách hành chính có cần hiểu về thuế khi thanh toán không?

Không cần đi sâu, nhưng nên biết những chứng từ kế toán bên mình cần và đảm bảo chúng đúng tên, đúng nội dung, đúng thời điểm. Những câu hỏi về thuế, chi phí được trừ, cách ghi nhận quà tặng thì chuyển cho kế toán hoặc cơ quan thuế.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138